GRÖNLAND'DAKİ SAKLI HAZİNEBugün ABD Başkanı Trump’ın, Çin’in ve ABD ordusunun yeniden gündemine giren Grönland’ın buzulları altında saklanan stratejik değer aslında yeni keşfedilmiş değil.
Yaklaşık 85 yıl önce Nazi Almanyası da dünyanın bu ıssız köşesini yakından izliyor, Müttefikler ise adanın Almanların eline geçmemesi için sessiz fakat son derece kritik bir mücadele yürütüyordu.
Grönland’ı değerli kılan yalnızca haritadaki yeri değildi.
Güneybatıdaki küçücük Ivittuut kasabasında bulunan bir maden, Avrupa’daki hava savaşından Amerikan fabrikalarındaki uçak üretimine kadar uzanan zincirin en hassas noktalarından birine dönüşmüştü.HİTLER'İN KRİYOLİT HESABIIvittuut’ta çıkarılan beyaz renkli kriyolit, sıradan bir taş değildi.
Boksitten alüminyum üretiminde kullanılan bu mineral, uçakların gövdelerinden askeri araçlara kadar savaş sanayisinin ihtiyaç duyduğu hafif metal üretiminde önemli rol oynuyordu.
ABD’nin kriyolit madeninin savunması için özel birlik planlaması yapması, küçücük bir madenin savaşta ne kadar kritik görüldüğünü ortaya koyuyordu.
Nazi Almanyası aynı dönemde uçak, füze, roket ve yeni nesil silah projelerine muazzam kaynak aktarıyordu.
NAZİLERİN BUZULLARDAKİ GİZLİ SAVAŞIGrönland’ın Hitler için taşıdığı değerin belki de en şaşırtıcı bölümü yerin altında değil, gökyüzündeydi.
Alman ekipleri adanın neredeyse kimsenin yaşamadığı bölgelerine gizli meteoroloji ve haberleşme noktaları yerleştirmeye çalışıyordu; çünkü Grönland’dan alınan birkaç hava verisi bile günler sonra Avrupa semalarında yaşanacak koşullar hakkında önemli ipuçları verebiliyordu.
ABD ordusunun resmi tarihi, Nazi Almanyası’nın Grönland’daki meteorolojik faaliyetlerini Batı Yarımküre topraklarına yönelik ilk Alman ihlalleri arasında gösteriyor.
Almanların amacı basitti ama savaşın kaderini etkileyebilecek kadar büyüktü: Müttefiklerin bildiği hava durumunu onlar da önceden bilmek istiyordu.ABD NEDEN ADAYA ASKER ÇIKARDI?Almanya’nın 1940’ta Danimarka’yı işgal etmesiyle Washington’da büyük bir soru ortaya çıktı: Grönland da Nazi nüfuzuna girerse ne olacaktı?
ABD kısa süre içinde adanın çevresini gözetlemeye başladı, kriyolit madeninin korunması için silah ve asker gönderildi; ardından hava üsleri, haberleşme noktaları ve meteoroloji tesislerinden oluşan geniş bir askeri ağ kuruldu.
Bugün yeniden Amerikan askerlerinin konuşlandırılması planlanan Narsarsuaq’taki Bluie West One’ın hikâyesi de tam burada başladı.
Grönland, artık yalnızca buzlarla kaplı uzak bir ada değil; Amerika’dan Avrupa’ya uzanan hava koridorunun, Atlantik savunmasının ve Nazi Almanyası’na karşı verilen istihbarat savaşının ileri karakollarından biriydi.85 YIL SONRA AYNI ADAYA DÖNÜŞAradan 85 yıl geçti; kriyolit eski önemini kaybetti ancak Grönland’ın altındaki servet bu kez nadir toprak elementleri ve kritik mineraller nedeniyle yeniden gündemde.
Dün savaş uçaklarının alüminyumu için önemli olan ada, bugün savaş teknolojilerinden elektrik motorlarına, radarlardan gelişmiş elektronik sistemlere kadar yeni çağın hammaddeleri üzerinden ABD-Çin rekabetinin içine çekiliyor.
Üstelik tarihin dikkat çekici bir cilvesi yaşanıyor: ABD şimdi yeniden İkinci Dünya Savaşı yıllarında kullandığı noktalara dönmeye hazırlanıyor.
Hitler döneminde kriyolit ve hava raporları için stratejik görülen Grönland, bugün nadir elementler, füzeler ve Arktik hakimiyet için yeniden büyük güçlerin hesaplaşma alanına dönüşüyor.
Fotoğraflar: Shutterstock, Reuters, Yapay Zeka, Wikipedia