Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanları tartışması, askeri tatbikatların yanı sıra deniz tabanında yürütülmesi planlanan araştırmalar üzerinden de sürüyor.
Yunanistan, Fransa, İtalya ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin (GKRY) katılacağı Eunomia tatbikatı için Meis’in güneyinde duyuru yapılırken, Güney Kıbrıs çevresinde denizaltı kablo projeleri kapsamında araştırma hazırlıkları da gündeme geldi.
Türkiye, söz konusu bölgelerde yayımlanan denizcilik duyurularına karşı NAVTEX yayımlayarak yetki itirazını bildirdi.DENİZ TABANINDA NE ARAŞTIRILIYOR?Deniz tabanı araştırmaları, denizaltına döşenecek elektrik veya veri kablolarının hangi güzergahtan geçirilmesinin uygun olduğunu belirlemek amacıyla yapılıyor.
Çalışmalarda deniz tabanının derinliği ve şekli ölçülüyor; kayalıklar, dik yamaçlar, çukurlar ve kablo döşenmesini zorlaştırabilecek jeolojik yapılar tespit ediliyor.
Yunanistan ile Kıbrıs arasındaki elektrik bağlantısı projesi kapsamında Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo’nun çok ışınlı sonar, yan taramalı sonar, manyetometre ve görüntüleme sistemleri kullanması planlanıyor.
Proje belgelerinde, deniz tabanının özelliklerini incelemek için belirli noktalardan karot örnekleri alınmasının da öngörüldüğü belirtiliyor.
Araştırmanın bazı bölümleri yaklaşık 700 metre derinliğe ulaşan alanları kapsıyor.İKİ AYRI KABLO PROJESİ GÜNDEMDEBölgedeki tartışmalarda iki farklı proje öne çıkıyor.
İlki, Yunanistan ile Güney Kıbrıs’ın elektrik şebekelerini denizaltından birbirine bağlamayı, ilerleyen aşamada İsrail’e uzanmayı hedefleyen Great Sea Interconnector (GSI) projesi.
Yaklaşık 1,9 milyar euroluk proje, Güney Kıbrıs’ın Avrupa elektrik ağıyla bağlantısını güçlendirmeyi amaçlıyor.
Fransız şirketi Nexans, güzergah araştırmalarını yeniden başlatmak için Yunan makamlarına başvurdu.
Atina, gerekli izinlerin ardından araştırmaların başlayabileceğini açıkladı.GÜNEY KORİDOR VERİ KABLOSUİkinci proje ise Suudi Arabistan’dan başlayarak Akdeniz üzerinden Avrupa’ya uzanması planlanan East to Med Corridor (EMC) veri kablosu.
Kıbrıs makamları, bu projeyle bağlantılı jeofizik araştırmalar için 21 Ekim-2 Kasım tarihleri arasında bir çalışma duyurdu.
Türkiye, araştırma yapılması planlanan alanın kendi kıta sahanlığı içinde kaldığını belirterek yayımlanan NAVTEX’e itiraz etti.TÜRKİYE İTİRAZ EDİYOR?Türkiye, bazı güzergahların kendi kıta sahanlığı içinde kaldığını ve bu bölgelerdeki araştırmaların Türkiye ile önceden koordinasyon sağlanarak yürütülmesi gerektiğini belirtiyor.
Yunanistan ise araştırmaların kendi yetki alanında veya proje için izin verilen bölgelerde yapıldığını savunuyor.
Atina, Türkiye’nin Libya ile 2019’da imzaladığı deniz yetki alanları mutabakatını tanımıyor.
Ankara ise bu mutabakatın kapsadığı alanlarda yürütülecek faaliyetlerin Türkiye’nin haklarını dikkate alması gerektiğini vurguluyor.TATBİKAT VE ARAŞTIRMA AYNI BÖLGEDEEunomia tatbikatı için Yunanistan’ın yayımladığı denizcilik duyurusuna Türkiye, 16 Ekim’de Antalya NAVTEX istasyonu üzerinden karşılık verdi.
Ankara, duyurunun kapsadığı bölgede Yunanistan’ın bildiri yayımlama yetkisine itiraz etti.
Tatbikatın 19 Ekim’deki aşamasında gerçek mühimmatla atışların yanı sıra hava ve deniz faaliyetleri de planlandı.
Tatbikat alanının, elektrik bağlantısı projesi için yapılması planlanan deniz tabanı araştırmalarının güzergahıyla kesişmesi, iki konunun aynı dönemde gündeme gelmesine yol açtı.