GÖRDÜKLERİ KARŞISINDA ŞAŞIRDI!
Cumhuriyet henüz 10 yaşındaydı. Türkiye, savaşların ardından yeni bir devlet kurmuş, eğitimden hukuka, toplumsal yaşamdan devlet yönetimine uzanan köklü bir değişime girişmişti. 1933 yılında Türkiye'ye gelen Fransa'nın eski başbakanı Édouard Herriot ise bu dönüşüme yakından tanıklık etti. Ankara ve İstanbul'daki temaslarının ardından Atatürk'le de görüşen Fransız siyasetçi, gördüklerini yalnızca ülkesinde anlatmakla kalmadı, kaleme aldığı kitabıyla da tarihe not düştü.16 Ağustos 1933'te İstanbul'a gelen Édouard Herriot, trenle Ankara'ya geçti. Başbakan İsmet İnönü ve Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras ile görüştü. Türkiye'yi daha önce Osmanlı döneminde de ziyaret eden Fransız siyasetçi, iki dönem arasındaki farkı, "1909 yılındaki Türkiye ile bugünkü Türkiye'nin farkı gece ile gündüzün farkı gibidir" sözleriyle anlatıyordu. En çok etkilendiği gelişme ise eğitim seferberliğiydi. Gezdiği şehirlerde gördüğü yeni okullar nedeniyle Türkçe "mektep" kelimesini bile öğrenmişti. Herriot, Türkiye'deki değişimden öylesine etkilenmişti ki, "Şayet genç olsaydım, gelir memleketinizde çalışırdım" diyecekti.