Araştırmaya göre, sebze ağırlıklı beslenmek tek başına yeterli değil. Asıl belirleyici olan, tüketilen bitkisel gıdaların kalitesi. Yanlış tercih edilen “bitkisel” besinler, beklenenin aksine Alzheimer ve diğer demans türleri açısından riski artırabiliyor.
ABD’de Hawaii Üniversitesi Manoa Kampüsü tarafından yürütülen ve Amerikan Nöroloji Akademisi’nin tıp dergisi Neurology’de yayımlanan çalışma, bitkisel beslenmenin farklı türlerinin beyin sağlığı üzerindeki etkilerini detaylı şekilde analiz etti.
Araştırmanın baş yazarı Dr. Song-Yi Park, bitkisel diyetlerin uzun süredir diyabet ve hipertansiyon gibi hastalıklara karşı koruyucu etkileriyle bilindiğini, ancak Alzheimer üzerindeki etkilerinin daha az araştırıldığını belirtiyor. Çalışma, bu boşluğu dolduran önemli veriler sunuyor.
Bilim insanları, katılımcıların beslenme alışkanlıklarını üç ana kategoriye ayırdı: genel bitkisel beslenme, sağlıklı bitkisel beslenme ve sağlıksız bitkisel beslenme. Sağlıklı grupta tam tahıllar, sebzeler, meyveler, baklagiller ve sağlıklı yağlar öne çıkarken; sağlıksız grupta rafine tahıllar, şekerli ürünler, meyve suları ve işlenmiş gıdalar yer aldı.
Yaklaşık 93 bin kişinin dahil edildiği ve ortalama 11 yıl süren takipte, 21 binden fazla katılımcının Alzheimer veya başka bir demans türüne yakalandığı görüldü. Elde edilen veriler, beslenme kalitesinin belirleyici rolünü net şekilde ortaya koydu.
Araştırmaya göre, daha fazla bitkisel gıda tüketen bireylerde genel olarak demans riski yüzde 12 daha düşük. Ancak bu bitkisel gıdalar sağlıklı kategoride olduğunda risk yüzde 7 oranında azalırken, sağlıksız bitkisel beslenmede riskin yüzde 6 arttığı tespit edildi. Yani mesele sadece “sebze yemek” değil, hangi sebzeyi ve nasıl tükettiğiniz.
Daha da dikkat çekici olan ise zaman içindeki değişim. Beslenmesini yıllar içinde daha sağlıksız hale getiren bireylerde demans riski yüzde 25 artarken, daha sağlıklı bir diyete yönelenlerde bu risk yüzde 11 oranında düşüyor. Bu bulgu, ileri yaşta bile beslenme alışkanlıklarını değiştirmenin ciddi fayda sağlayabileceğini ortaya koyuyor.
Uzmanlara göre en kritik mesaj şu: Bitkisel beslenme tek başına bir garanti değil. Rafine karbonhidratlar, şekerli içecekler ve işlenmiş ürünler de “bitkisel” kategorisine girse bile, uzun vadede beyin sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratabiliyor.
Araştırmacılar, çalışmanın gözlemsel olduğunu ve doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurmadığını da vurguluyor. Ancak elde edilen güçlü veriler, beslenme kalitesinin Alzheimer riskinde önemli bir rol oynadığını açıkça gösteriyor.
Sonuç olarak uzmanlar, sağlıklı bir yaşam için yalnızca sebze tüketiminin artırılmasının değil, aynı zamanda doğru ve kaliteli gıdaların tercih edilmesinin kritik olduğunun altını çiziyor. Özellikle orta yaş ve sonrası dönemde yapılacak küçük değişikliklerin bile uzun vadede büyük fark yaratabileceği belirtiliyor.
