Ortadoğu'da siyasi ve askeri dengeler yeniden şekillenirken milyarlarca dolarlık enerji projelerinin arkasındaki iş ilişkileri de tartışma yaratıyor.
Reuters'ın geçtiğimiz gün yayımladığı araştırmaya göre ABD Başkanı Donald Trump'ın yakın çevresinden Tom Barrack'ın uzun yıllardır iş yaptığı yatırımcı Ziad Ghandour'un yönettiği TI Capital, Irak petrolünü Suriye üzerinden Akdeniz'e ulaştırmayı hedefleyen Kerkük-Banyas boru hattı projesine dahil edildi.
Barrack'ın aynı yatırım grubu tarafından yönetilen ayrı bir gayrimenkul girişiminde belirli koşullarda karın yüzde 20'sine kadar pay alma hakkının bulunduğu da resmi mali bildirimlerde yer aldı.ESKİ İŞ ORTAĞIReuters'a konuşan iki kaynağa göre Barrack'ın, İran savaşı sonrasında Iraklı ve Suriyeli yetkililerle gerçekleştirdiği görüşmelerde TI Capital'in projeye dahil edilmesi için girişimlerde bulunduğu öne sürüldü.
Haziran ayında Irak yönetimiyle yapılan ortak açıklamada şirketin adı özellikle belirtilirken, temmuz ayında TI Capital, ABD'li Chevron ve Katar merkezli UCC Holding'in de bulunduğu konsorsiyumda yer aldı.
Şirketler, Kerkük-Banyas hattının yeniden işler hale getirilmesine yönelik teknik ve mali çalışmalar için mutabakata vardı.KAR PAYI AYRINTISIBarrack'ın ABD Hükümet Etik Ofisi'ne sunduğu belgelere göre TI Capital tarafından yönetilen ACD-TI Oakley Investment adlı gayrimenkul girişiminde, belirli koşullarda karın yüzde 20'sine kadar pay alma hakkı bulunuyor.
Barrack'ın 2024 yılında aynı girişimde ücretli danışmanlık görevi üstlendiği de bildirildi.
Ancak söz konusu mali bağlantı petrol boru hattında doğrudan hissedarlık anlamına gelmiyor.
Reuters, Barrack'ın boru hattından kazanç elde edeceğine ilişkin herhangi bir kanıta ulaşamadığını özellikle vurguladı.ENERJİ HESABIOrtaya atılan iddialar, Barrack'ın bölgedeki diplomatik rolünü yeniden tartışmaya açtı.
Türkiye Büyükelçiliğinin yanı sıra Suriye ve Irak dosyalarında da görev üstlenen Barrack, Ankara-Şam ilişkilerinden SDG/YPG meselesine, İsrail-Suriye geriliminden İran politikasına kadar birçok kritik başlıkta temaslar yürütüyor.
Daha önce Ortadoğu'daki sınırlar, ekonomik bütünleşme ve yeni ticaret koridorları hakkında açıklamalarda bulunan Barrack'ın, geçmiş iş ilişkileri bulunan bir şirketin enerji projesinde yer almasını desteklediği iddiası, diplomasi ile özel ticari çıkarlar arasındaki sınırı gündeme taşıdı.KRİTİK GÜZERGAHÖte yandan Kerkük-Banyas hattı Türkiye açısından da stratejik önem taşıyor.
Ankara, Irak üzerinden Basra Körfezi'ni Türkiye'ye ve Avrupa'ya bağlaması planlanan Kalkınma Yolu Projesi ile bölgesel ticaret ve lojistik ağlarında merkez olmayı hedefliyor.
Irak petrolünün Suriye üzerinden Akdeniz'e taşınması ise alternatif bir ihracat güzergah olarak tanımlanıyor.
İki projenin doğrudan rakip olduğu söylenemese de Irak'ın enerji akışında farklı güzergahların güçlenmesi, Türkiye'nin bölgesel enerji ve ticaret hedeflerini etkileyebilecek gelişmeler arasında değerlendiriliyor.HÜRMÜZ HIZLANDIRDI2003'teki ABD işgalinin ardından devre dışı kalan Kerkük-Banyas hattının yeniden açılmasına yönelik planlar, İran savaşı sırasında Hürmüz Boğazı'ndaki petrol taşımacılığının aksamasıyla hız kazandı.
Reuters'a bilgi veren kaynaklar, projenin en az dört yıl sürebileceğini ve maliyetinin 15 milyar dolara ulaşabileceğini belirtti.
TI Capital'in Irak'ın önemli doğal gaz rezervlerinden Akkas sahasına yönelik başka bir konsorsiyumda da yer alması dikkat çekti.
Şirketin Suriye'nin Tartus Limanı'ndaki projelerde faaliyet gösterdiği iddiası ise Reuters tarafından bağımsız olarak doğrulanamadı.ETİK UYARISIBarrack'ın Ziad Ghandour ile iş ilişkilerinin en az 2020 yılına uzandığı belirtiliyor.
Reuters'ın görüşlerine başvurduğu eski Beyaz Saray etik hukukçusu Richard Painter, Barrack'ın ticari bağlantısı bulunan şirketle ilgili karar süreçlerinden tamamen uzak durması gerektiğini savundu.
Diğer uzmanlar da kamu görevinin özel ticari çıkarları desteklemek amacıyla kullanılmasını yasaklayan düzenlemelere dikkat çekti.
Ancak Barrack hakkında bu olay nedeniyle kesinleşmiş bir etik ihlali veya cezai sorumluluk tespiti bulunmuyor.Türkiye'nin petrol sınavı, enerjide kartlar yeniden dağılıyorYazarlarWASHINGTON REDDETTİABD Dışişleri Bakanlığı ise Barrack'ın Kerkük-Banyas projesinde herhangi bir rolü veya mali menfaati bulunmadığını açıkladı.
Bakanlık, Barrack'ın TI Capital tarafından yönetilen gayrimenkul girişimiyle ilişkisini kabul ederken, diplomatik açıklamalarının ABD'nin bölgesel enerji politikalarını yansıttığını savundu.
Açıklamada ayrıca Barrack'ın etik yükümlülüklerine uygun hareket ettiğinin onaylandığı belirtildi.