
Mert İnan
Libya
Osmanlı
Türkler
Türk Ordusu
Haberlerimizi Google'da Takip Edin
Gelişmelerden anında haberdar olun.
Google'da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin
Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'ndan çekilmesinin ardından Trablusgarp'ta dikkat çekici bir girişim yaşandı. Mondros Mütarekesi gereğince İtalyanlara teslim olmaları gereken Türk subayları, bölgede bir cumhuriyet hükümeti kurmayı planladı. Resmi raporlara yansıyan bilgilere göre, sayıları yüzün altında olan subaylar bu amaçla teslim olmayı geciktirdi. Ancak bazı yerel subayların İtalyanların tarafına geçmesiyle plan hayata geçirilemedi.
Osmanlı Devleti, 1912 yılında imzalanan Uşi Antlaşması'yla Trablusgarp ve Bingazi'yi İtalya'ya bırakmıştı. Ancak Birinci Dünya Savaşı sırasında bölgedeki mücadele yeniden hareketlendi. Osmanlı subayları, Mısır üzerinden Libya'ya geçerek Senusi kuvvetlerinin örgütlenmesine yardımcı oldu. Yaklaşık 10 bin kişilik Senusi kuvvetleri önce İtalyanlara, ardından İngilizlere karşı savaştı. Bölgedeki Osmanlı askeri varlığı düzenli ve kalabalık bir ordudan oluşmuyordu. Buna karşılık Türk subayları yerel kuvvetlerle birlikte hareket ederek İtalya ve İngiltere'nin bölgedeki askerî faaliyetlerini zorlaştırmaya çalışıyordu.
ENVER PAŞA'NIN KARDEŞİ GİTTİ
Libya'daki mücadelede görev alan isimlerden biri Enver Paşa'nın kardeşi Nuri Bey'di. Şubat 1915'te Yüzbaşı Nuri ve Binbaşı Cafer Askeri Bey, bir Yunan kaçakçı gemisiyle Sollum'a ulaştı. Türk subayları, Senusi lideri Seyit Ahmet ile iş birliği kurarak İngiliz kuvvetlerine karşı harekete geçti. Kasım 1915 ile Mart 1916 arasında Mısır'ın batı sınırında çatışmalar yaşandı. Osmanlı yönetimi, Çanakkale Zaferi'nin ardından Trablusgarp üzerindeki hakimiyetini yeniden güçlendirmeye yöneldi. Eylül 1916'da Süleyman Baruni, Trablusgarp ve çevresine vali olarak atandı.
CUMHURİYET KURMA HEDEFİ
Damla Ayaydın'ın "Şehitler: Birinci Dünya Savaşı'nın ve Milli Mücadele'nin Kayıpları" adlı eserinin 66'ncı sayfasında ise dikkat çekici bir bilgi aktarılıyor. Genelkurmayın; Birinci Dünya Savaşı'na ilişkin tarih yayınlarına dayanılarak, Mondros Mütarekesi sonrasında Trablusgarp'taki Türk subaylarının bölgede bir cumhuriyet hükümeti kurulmasını düşündükleri belirtiliyor. Resmi raporlara göre, mütareke uyarınca teslim olmaları gereken subaylar bir süre daha bölgede kalmaya devam etti. Bu dönemde yeni bir yönetim kurma girişimi de gündeme geldi. Ancak söz konusu yönetimin nasıl oluşturulacağı ve kimlerden meydana geleceği konusunda raporlarda ayrıntılı bilgiye yer verilmedi.
TESLİM OLMAYI GECİKTİRDİLER
Resmi raporlara yansıyan bilgilere göre, 30 Ekim 1918’de Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasının ardından Trablusgarp’taki Türk subaylarının en yakın İtalyan birliklerine teslim olması gerekiyordu. O tarihte bölgede sayıları yüzün altında olan Türk subayları ise teslim olmayı hemen kabul etmedi. Subaylar, bölgede yerel bir yönetim kurma düşüncesiyle teslim sürecini bir süre geciktirdi. Böylece Osmanlı Devleti savaştan çekilmiş olmasına rağmen Trablusgarp’taki Türk askerî varlığı mütarekenin ardından da bir süre devam etti.
PLAN GERÇEKLEŞMEDİ
Trablusgarp'ta kurulması planlanan cumhuriyet hükümeti hayata geçirilemedi. Tarihi kayıtlara göre, bölgedeki bazı yerel subayların İtalyanların tarafına geçmesi, girişimin başarısızlıkla sonuçlanmasında etkili oldu. Bunun üzerine Türk askeri heyeti, 1 Eylül 1919'da teslim oldu. Böylece Osmanlı subaylarının Birinci Dünya Savaşı sırasında Senusi kuvvetleriyle birlikte yürüttüğü mücadelenin önemli bir dönemi sona erdi.
Yazarın Önceki Yazıları
Rakamlar kafa karıştırıyor! Çalışan artıyor, sanayi işçi kaybediyor
17 Kasım 2026
Emekliler bunu tartışıyor, yüksek ve uzun prime düşük zam mı?
17 Kasım 2026
38 bin lira da yetmeyecek! Zam hesabında şaşırtan tablo
17 Kasım 2026
Sofrada yabancı ağırlığı! Gıdada ithalatın çarpıcı haritası
17 Kasım 2026
103 milyar euroluk risk, Türk sanayisine Avrupa duvarı!
17 Kasım 2026
2
Emekliler bunu tartışıyor, yüksek ve uzun prime düşük zam mı?
3
Danimarka’dan Türk vatandaşlarına vize düzenlemesi
4
38 bin lira da yetmeyecek! Zam hesabında şaşırtan tablo
5
Sofrada yabancı ağırlığı! Gıdada ithalatın çarpıcı haritası
6
103 milyar euroluk risk, Türk sanayisine Avrupa duvarı!
7
İran'daki barajların ardındaki askerî sır iddiası!
8
1968 ruhu geri mi dönüyor? Öğrenciler tüm dünyada ayakta
9
Rakamlar kafa karıştırıyor! Çalışan artıyor, sanayi işçi kaybediyor

