BIST 100
11.131,32 -2,36%
DOLAR
50,5733 0,14%
EURO
55,5038 0,00%
GRAM ALTIN
5.698,95 -4,04%
BITCOIN
58.489,00 -4,88%
FAİZ
39,67 0,53%
GÜMÜŞ GRAM
66,51 -6,74%
GBP/TRY
66,2224 -0,05%
EUR/USD
1,0963 -0,04%
BRENT PETROL
90,70 0,19%
ÇEYREK ALTIN
9.317,78 -4,04%
İstanbul Parçalı Bulutlu
İstanbul hava durumu
18 °

Marx’ın Epikür’ü kitap oldu, materyalizmin antik köküne dönüş

Emre Öztürk Kitap Kültür Sanat haberleri Dünya haberleri Gündem haberleri Haberlerimizi Google’da Takip Edin Gelişmelerden anında haberdar olun. Google’da tercih edilenkaynak olarak ekleyin Marksist düşünür John Bellamy Foster, yeni kitabında Karl Marx’ın 1841 tarihli doktora…

marxin-epikuru-kitap-oldu-materyalizmin-antik-kokune-donus.jpg

Emre Öztürk

Kitap
Kültür Sanat haberleri
Dünya haberleri
Gündem haberleri

Haberlerimizi Google'da Takip Edin
Gelişmelerden anında haberdar olun.

Google'da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

Marksist düşünür John Bellamy Foster, yeni kitabında Karl Marx'ın 1841 tarihli doktora tezinden hareketle antik materyalizmin köklerine dönüyor. Epikür'ün özgürlük ve zorunluluk anlayışını merkeze alan eser, Marx'ın düşünsel gelişimine yeni bir yorum getiriyor. Eserin hazırlanmasında Vezüv fragmanlarından da yararlanıldı.

ABD'li Marksist düşünür ve Monthly Review editörü John Bellamy Foster'ın 'Breaking the Bonds of Fate: Epicurus and Marx' (Yazgının Zincirlerini Kırmak: Epikür ve Marx) adlı kitabı, Marx'ın antik Yunan materyalizmiyle kurduğu ilişkiyi yeniden inceliyor. Monthly Review Press tarafından yayımlanan eser, Marx'ın" Demokritosçu ve Epikürosçu Doğa Felsefeleri Arasındaki Fark" başlıklı doktora tezini merkeze alıyor. Foster, Epikür'ün doğa felsefesinin Marx'ın materyalist düşüncesinin gelişimindeki etkisini araştırırken zorunluluk, rastlantı, özgürlük ve insanın doğayla ilişkisini kendi yorumuyla yeniden değerlendiriyor. Kitap, Foster'ın Marx's Ecology (2000) ve The Return of Nature (2020) eserleriyle oluşturduğu üçlemeyi de tamamlıyor.

DEMOKRİTOS OLMADAN EPİKÜR ANLAŞILAMAZ

Foster'ın kitabında Epikür'ün öne çıkarılması, Marx'ın doktora tezinin diğer temel ismi Demokritos'un konumunu da gündeme getirmiş durumda. Leukippos'la birlikte antik atomculuğun (ontolojik materyalizm) kurucuları arasında bulunan Demokritos, doğayı atomlar ve boşluk üzerinden açıkladı. Epikür ise yaklaşık bir asır sonra bu antik materyalist geleneği devralarak kendine özgü bir doğa felsefesi geliştirdi. Marx tezinde, Epikür'ün Demokritos'un fiziğini yalnızca tekrarladığı yönündeki antik çağdan beri süregelen yorumlara karşı çıktı. İki filozofun aynı maddi ilkelerden hareket etmesine rağmen zorunluluk, rastlantı, duyusal bilgi ve atomların hareketi konusunda önemli farklılıklar taşıdığını ortaya koydu.

ATOMUN SAPMASI VE YAZGININ ZİNCİRLERİ

Marx'ın doktora tezindeki temel tartışma, Epikürcü atom sapması öğretisi üzerine kuruldu. Epikürcü fizikte atomların boşluktaki hareketi, yalnızca doğrusal hareket ve çarpışmalarla sınırlı değildi. Atomların doğrultularından sapma göstermesi, hareketin mutlak bir zorunluluk zincirine indirgenmesine karşı önemli bir yer tutuyordu. Epikürcü şair Lucretius, 'De rerum natura' (Şeylerin Doğası Üzerine) eserinde bu sapmayı "yazgının bağlarının kırılmasıyla" ilişkilendirdi. Foster'ın kitabının başlığı da Lucretius'un bu fikrinden gelmekte.

Marx, Aristoteles'in Demokritos'un hareket anlayışına yönelik eleştirilerinden de yararlandı. Karl Marx, atom sapmasını yalnızca fiziksel bir hareket olarak değil, atomun kavramsal yapısındaki karşıtlığın ifadesi olarak yorumladı. Doğrusal hareket atomun dışsal belirlenime bağımlılığını, sapma ise soyut bireyselliğini, özgürlüğünü ve bağımsızlığını temsil ediyordu. Bir atomun başka atomlarla karşılıklı itme ve çarpışma temelindeki hareketi de bu karşıtlığın gerçekleşmesinde belirleyici bir yer tutuyordu. Ancak, Marx'ın sonraki dönem eserlerinde özgürleşme, maddi koşulların ve toplumsal ilişkilerin dönüştürülmesi temelinde yeni bir zemin kazandı.

PARMENİDES'TEN HERAKLEİTOS'A TARİHE GEÇEN TEZ

Marx, doktora tezinde Demokritos ve Epikür arasındaki ayrımı Yunan felsefesinin genel tarihsel gelişimi içinde de inceledi. Platon ve Aristoteles'in büyük felsefi sistemlerinin ardından ortaya çıkan Epikürcülük, Stoacılık ve şüpheciliği, önceki düşüncelerin basit tekrarları olarak değerlendiren anlayışa karşı çıktı. Bu okulların özbilincin farklı biçimlerini ortaya koyduğunu savundu. Tezde, felsefe tarihindeki ilk temel çatışma kabul edilen Parmenides'in değişmeyen varlık ve Herakleitos'un oluş, değişim ve karşıtlıklar düşüncesi de ele alındı. Marx tezinde Parmenides'in düşüncesini Epikür'e yönelik zorunluluk eleştirisi, Herakleitos'un fragmanlarını ise diyalektiğin antik kökenlerine dayandıran bir tarz benimsedi. Tezin Herakleitos'u ele alışı ise Hegel'in Herakleitos düşüncesiyle özdeş durumda. Tez, diğer boyutlarının yanı sıra bu yönüyle de felsefe tarihindeki önemli çalışmalardan birisi olarak kabul ediliyor.

VEZÜV FRAGMANLARINDAN YARARLANILDI

Foster, yeni kitabında Marx'ın tezini materyalist düşüncenin gelişimindeki önemli uğraklardan biri olarak değerlendiriyor. Eserde, Epikür'ün doğa felsefesinin Marx'ın Hegelci idealizmden farklı olarak kendi materyalist diyalektiğini geliştirmesindeki rolü inceleniyor. Ancak Marx'ın erken döneminde Hegel'in idealist diyalektiğini yeniden kurguladığı için sıklıkla Hegel'e atıfta bulunduğu biliniyor. Foster'ın eserinde ise bu vurguya neredeyse hiç yer verilmiyor. Kitabın önemli dayanaklarından biri ise MS 79'da Vezüv Yanardağı'nın patlaması sırasında karbonlaşarak korunan Herculaneum papirüsleri. Bu metinler arasında Epikür'ün Doğa Üzerine eserine ait fragmanlar da bulunuyor. Foster, yeni araştırmalarla ortaya çıkan Epikür yorumunun Marx'ın 19. yüzyıldaki değerlendirmesiyle önemli yakınlıklar taşıdığını savunuyor.

2
O isimden özel açıklama! Bilge Kağan'ın kayıp şehri mi?

3
Irak'ta elektrik santralinde patlama: Ölüler ve yaralılar var

4
Hürmüz Boğazı'nda ABD'ye ait İHA düşürüldü

5
Afrika'nın altın haritası değişiyor! Türkiye de maden yarışında

6
Türkiye altyapıyı güçlendiriyor, siber savaşta kimse güvende değil

7
Peru'da 6,7 büyüklüğünde deprem!

8
Suudi Arabistan: Husilerin fırlattığı 3 balistik füze imha edildi

9
Vietnam'dan İran'a kanlı yetki, ABD Kongresinin savaş kararları

10
ABD'de polisinden "GTA 6" uyarısı!

YORUM YAP

Yorum yapabilmek için kuralları kabul etmelisiniz.
Yeni bir yorum göndermek için 60 saniye beklemelisiniz.

Henüz bu içeriğe yorum yapılmamış.
İlk yorum yapan olmak ister misiniz?