Mert İnan
İklim değişikliği
Sıcaklık
Aşırı sıcak
Türkiye'yi de yakından ilgilendiren son küresel rapor, iklim değişikliği nedeniyle artan gece sıcaklıklarının insanların uyku süresini giderek daha fazla azalttığını ortaya koydu. Dünya genelinde bir kişi, sıcaklıklar nedeniyle yılda ortalama 56 saat uyku kaybederken Türkiye’de bu süre yaklaşık 35 saate ulaşıyor. Türkiye’de iklim değişikliğine atfedilen uyku kaybının en yüksek olduğu şehir ise Adana.
İklim değişikliğinin etkileri çoğunlukla gündüz saatlerinde kırılan sıcaklık rekorları, kuraklık, orman yangınları ve su sıkıntısı üzerinden tartışılıyor. Ancak küresel ısınmanın giderek büyüyen etkilerinden biri, insanlar uyumaya çalışırken ortaya çıkıyor. Gece sıcaklıklarının yükselmesi, vücudun gün boyunca biriken ısı yükünden kurtulmasını engellerken uykuya dalmayı zorlaştırıyor, uykunun süresini kısaltıyor ve dinlendirici uyku evrelerini bozuyor. Climate Central tarafından dünya genelindeki 1.338 büyük şehri kapsayan çalışma, iklim değişikliği bağlantılı sıcaklık artışının yol açtığı uyku kaybını doğrudan saat üzerinden hesaplayan ilk kapsamlı analiz olma özelliği taşıyor. Araştırmanın sonuçları, yüksek gece sıcaklıkları nedeniyle yaşanan uyku kaybının 1970’lerin başından bu yana incelenen şehirlerin neredeyse tamamında en az iki kat arttığını gösteriyor.
UYKUSUZLARIN SAYISI KATLANDI
Analize göre dünya genelinde ortalama bir kişi, 2020-2025 yılları arasında yüksek ortam sıcaklıkları nedeniyle yılda yaklaşık 56 saat daha az uyudu. Bu kaybın altı saatten fazlası, başka bir ifadeyle yüzde 10’dan fazlası, doğrudan insan kaynaklı iklim değişikliğinin neden olduğu sıcaklık artışına bağlandı. Bu rakamlar, sıcaklıklar nedeniyle her yıl yaklaşık yedi gecelik uykunun kaybedildiği anlamına geliyor. Bu yedi gecenin yaklaşık biri ise fosil yakıt kullanımı başta olmak üzere insan faaliyetleriyle hızlanan küresel ısınmanın doğrudan sonucu olarak ortaya çıkıyor.
EN BÜYÜK KAYIP ORTA DOĞU'DA
Uyku kaybının en yüksek olduğu bölgelerin başında, gece sıcaklıklarının zaten çok yüksek seyrettiği Orta Doğu geliyor. Suudi Arabistan, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki bazı şehirlerde yüksek sıcaklıklara bağlı yıllık uyku kaybı 55 ila 87 saat arasında değişiyor. Bunun 12 ila 16 saatlik bölümünün iklim değişikliğinin neden olduğu ek ısınmadan kaynaklandığı hesaplanıyor. Bölgede son yıllarda yalnızca gündüz sıcaklıklarında değil, gecenin en düşük sıcaklıklarında da rekorlar kırılıyor. 2025 yılında bazı Orta Doğu kentlerinde gece minimum sıcaklıkları 36 dereceye kadar yükseldi. Gece boyunca sıcaklığın bu seviyelerde kalması, insan vücudunun kendisini serinletebilmesini ve gündüz maruz kaldığı sıcaklık stresinden kurtulabilmesini neredeyse imkansız hale getiriyor.
SICAKLIK 24 SAATE YAYILIYOR
Araştırmanın dikkat çektiği temel noktalardan biri de gece sıcaklıklarının dünyanın birçok bölgesinde gündüz sıcaklıklarından daha hızlı yükselmesi. Bu değişim, sıcak hava dalgalarının yalnızca gün içinde değil, 24 saat boyunca devam eden kesintisiz bir sağlık tehdidine dönüşmesine yol açıyor. Gündüz aşırı sıcağa maruz kalan bir kişinin gece serinleyememesi, vücuttaki fizyolojik yükün ertesi güne taşınması anlamına geliyor.
TÜRKİYE'NİN KAYBI 35 SAAT
Climate Central’ın araştırmasında Türkiye’den Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kayseri, Konya, Malatya, Mersin ve Van olmak üzere 15 şehir incelendi. Türkiye genelindeki sonuçlara göre bir kişi, 2020-2025 döneminde yüksek gece sıcaklıkları nedeniyle yılda yaklaşık 35 saat uyku kaybetti. Bu kaybın ortalama 4,5 saati, yani yaklaşık yüzde 13’ü, iklim değişikliğinin neden olduğu sıcaklık artışına bağlandı. Türkiye’de iklim değişikliğine atfedilen uyku kaybının en yüksek olduğu şehir Adana oldu. Kentte sıcaklıklar nedeniyle yıllık uyku kaybı 1970-1975 döneminde yaklaşık 40 saat düzeyindeyken, 2020-2025 döneminde 48 saate yükseldi. Son dönemdeki kaybın yaklaşık yedi saatinin, başka bir ifadeyle yüzde 14’ünün iklim değişikliğinden kaynaklandığı belirlendi. Adana’yı iklim değişikliğine bağlı altışar saatlik uyku kaybıyla Gaziantep ve Mersin izledi. Antalya, Diyarbakır, Konya ve Malatya’da kayıp beşer saat; Ankara, İstanbul, Bursa, Eskişehir, İzmir, Kayseri ve Van’da ise dörder saat olarak hesaplandı.
TROPİKAL GECELER UZADI
Prof. Dr. Ecmel Erlat ve Doç. Dr. Doğukan Doğu Yavaşlı tarafından Türkiye’de 1950-2022 dönemini inceleyen araştırmaya göre Akdeniz Bölgesi’nde tropikal gecelerin ortalama sayısı yüzde 93 arttı. Bu gecelerin yıl içerisindeki ortalama devam süresi ise yüzde 45 uzadı. Tropikal gecelerin başladığı tarihin ortalama 10 gün erkene geldiği, sona erdiği tarihin ise 12 gün ileri kaydığı belirlendi. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Uğurcan Sayılı, uyku süresini iş programı, stres, sağlık durumu, kafein tüketimi, ışık, gürültü, nem ve yatak odası koşulları gibi pek çok unsurun etkilediğine dikkat çekerken, "Ancak yeni çalışma, diğer etkenlerden bağımsız olarak gece sıcaklıklarındaki artışın iyi bir gece uykusuna ulaşmayı giderek daha fazla zorlaştırdığını ortaya koyuyor" dedi.
[email protected]
Yazarın Önceki Yazıları
Enflasyonda yeni baskı
22 Temmuz 2026
Fırsat mı, çevresel tehdit mi? AB atığı Türkiye’ye yüklüyor
21 Temmuz 2026
İstanbul’da sıcaklık alarmı, ölümler 10 kat artabilir!
19 Temmuz 2026
Marmara depremi polemiği
18 Temmuz 2026
Cari açıkta enerji yükü
17 Temmuz 2026
2
Ya adalet ya genel grev! İşçi ölümü ülkeyi ayağa kaldırdı
3
Yüz binlerce ölüm, insan eliyle yaratılan yıkım
4
Enflasyonda yeni baskı
5
Apple cihazlarında yeni dönem! iPhone ve Mac'ler artık kiralanabilecek
6
Fırsat mı, çevresel tehdit mi? AB atığı Türkiye’ye yüklüyor
7
Petrolde yeni oyun! OPEC vanaları açacak mı?
8
Avrupa'ya göçmen baskısı
9
Ölümcül sıcaklar mahkemelik oluyor