Mert İnan
Çevre kirliliği
AB
Avrupa
Halk sağlığı
Yenilenebilir enerji ve çevreci söylemlerin eksik olmadığı AB ülkeleri, atıklarını ithal etmeye devam ediyor. Türkiye ise Avrupa Birliği'nden plastik atık ithal eden ülkeler arasında. AB ülkeleri plastik atıklarının yüzde 30'dan fazlasını Türkiye'ye ihraç ederken, bu oranın 45 bin 923 ton plastik atığa karşılık geldiği belirtiliyor.
Avrupa Birliği (AB) ülkeleri plastik atıklarını uzaklaştırmanın yeni yollarını ararken, Türkiye bu dev atık akışının en önemli adresi olmaya devam ediyor. Son yıllarda ortaya çıkan veriler ise çöp ithalatının hem çevresel hem ekonomik hem de toplumsal boyutlarıyla giderek daha karmaşık bir hal aldığını ortaya koyuyor. Hem resmi rakamlar, hem de sivil toplum kuruluşlarının raporları ve akademik değerlendirmeler Türkiye’nin atık ithalatındaki artışı gözler önüne seriyor. Son yıllarda yapılan araştırmalara göre AB ülkeleri plastik atıklarının yüzde 30'dan fazlasını Türkiye’ye ihraç ederken, bu oran, yaklaşık 45 bin 923 ton plastik atığa karşılık geliyor. Aynı dönemde AB’nin diğer alıcılarına yönelttiği toplam miktarın ise Türkiye’nin tek başına aldığı hacmin oldukça gerisinde kaldığı iddia ediliyor.
DİKKAT ÇEKEN ARTIŞ
Türkiye’nin yalnızca AB ülkeleri değil, İngiltere’nin de plastik atık ihracatında birincil hedef ülke konumunda. İngiltere’nin Brexit sonrası atık sevkiyatlarını yeniden düzenlemesiyle birlikte, Türkiye’ye yönelen miktarlarda dikkat çekici bir artış yaşandığı belirtiliyor. Eurostat verilerine göre Avrupa Birliği’nin AB dışına ihraç ettiği toplam atık miktarı 2022 itibarıyla 32 milyon ton seviyesine ulaşırken, bunun 12.4 milyon tonu Türkiye’ye gönderildi. Yani Avrupa’nın ihraç ettiği her üç ton atığın biri Türkiye’ye yöneldi. 2024’te tablo değişmedi; 27 AB ülkelerinden Türkiye’ye gelen toplam atık miktarı 12.3 milyon ton olarak kayda geçti. Bu dev hacmin içindeki plastik atık miktarı ise 425 bin ton civarında gerçekleşti.
İNGİLTERE İLK SIRADA
Türkiye 2024 yılında Avrupa Birliği’nden en fazla atık alan ülkeler arasında yer aldı. 2023’te 314 bin ton olan plastik atık ithalatı, bir yıl içinde 425 bin tona çıkarak yüzde 35’e yakın bir artış gösterdi. Greenpeace Akdeniz’in raporlarında ise Türkiye’nin 2023 yılında AB ve İngiltere’den toplam 456 bin 507 ton plastik atık aldığı belirtildi. Bu rakam, 2016 yılındaki 33 bin ton seviyesinin neredeyse 14 katı. Son yıllardaki verilere göre Türkiye’ye en fazla plastik atık gönderen ülkelerin başında İngiltere geliyor. İngiltere, 2023 yılında Türkiye’ye 140 bin 907 ton plastik atık ihraç ederken, Almanya ise 87 bin 109 ton atığını Türkiye'ye gönderdi.
AB RESMEN KAÇIYOR
Greenpeace’in raporuna göre, AB’nin Türkiye’ye yönlendirdiği plastik atık miktarındaki bu artış, Avrupa’daki yükselen bertaraf maliyetleriyle doğrudan bağlantılı. Avrupa ülkeleri, kendi sınırları içinde plastik atıkları işlemek yerine, maliyet ve çevresel sorumluluğu Türkiye gibi ülkelere transfer ediyor. AB’nin Türkiye’ye yaptığı toplam atık ihracatının ekonomik değeri 2024 itibarıyla 4 milyar 182 milyon avro olarak telaffuz ediliyor. Diğer yandan demir, çelik ve alüminyum hurdaları Türkiye sanayisinde yeniden hammadde olarak kullanıldığından ekonomik değer yaratırken, plastik atıklar aynı ölçüde geri kazanılabilir bir potansiyel olarak görülüyor.
FAZLA SU HARCANIYOR
Eski Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müsteşarı Prof. Dr. Mustafa Öztürk ise "Plastik atık geri dönüşümü çevre dostu bir faaliyet olarak görülse de, bu süreç su yoğun ve enerji yoğun bir yapıya sahip. Ayrıca geri kazanım sürecinde ciddi miktarda fire oluşuyor. Bu fire oranı, bazı tesislerde yüzde 40’a kadar çıkabiliyor. Geri dönüştürülemeyen plastik kalıntılar genellikle yakılıyor veya depolanıyor; bu da mikroplastik, dioksin ve furan gibi zararlı bileşiklerin atmosfere salınmasına neden oluyor" dedi.
HEDEF YÜZDE 60
Öte yandan Türkiye’nin Sıfır Atık programı kapsamında 2023 itibarıyla genel atıkların geri kazanım oranı yüzde 34,92 olarak açıklandı. Hedef, 2035 yılına kadar bu oranı yüzde 60’a çıkarmak. Ancak bu hedefin tutturulması için atıkların yerli kaynaklardan toplanması, geri kazanım teknolojilerinin geliştirilmesi ve ithalata dayalı sistemin azaltılması gerekiyor.
[email protected]
Yazarın Önceki Yazıları
İstanbul’da sıcaklık alarmı, ölümler 10 kat artabilir!
19 Temmuz 2026
Marmara depremi polemiği
18 Temmuz 2026
Cari açıkta enerji yükü
17 Temmuz 2026
Hürmüz ateşi piyasaları yakıyor
16 Temmuz 2026
Atatürk'ü desteklemek zorunluluktu!
14 Temmuz 2026
2
Avrupa'ya göçmen baskısı
3
Ölümcül sıcaklar mahkemelik oluyor
4
İstanbul’da sıcaklık alarmı, ölümler 10 kat artabilir!
5
Küresel fakirlik artıyor. Dünyanın üçte biri beslenemiyor
6
Bir aylık serüven sona eriyor! 2026 Dünya Kupası'nın öne çıkanları: Hayal kırıklığı yaşadık
7
Ünlü müzisyen Dave Mustaine, “sistemi çözdüm ve hayatta kaldım”
8
ABD neden futbolcu fabrikasına dönüşemiyor?
9
Marmara depremi polemiği
10
Grönland krizi büyüyor! Askeri uzay üssü ne olacak?