ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik açıklamaları, Washington’un yeni bir askeri harekata hazırlanabileceği yönündeki haberlerle birlikte yeniden nükleer silah tartışmasına yol açtı.
Ancak Trump, 16 Ekim’de Newsmax’e verdiği röportajda bu konuda açık bir ifade kullandı.
İran’a karşı nükleer silah kullanıp kullanmayacağı sorusuna, “Nükleer silah kullanmam.
Buna ihtiyacımız yok” yanıtını veren Trump, “Dünyanın en büyük nükleer gücüyüz” sözlerini kullandı.
Trump ayrıca kamuoyunda “bombaların anası” olarak bilinen MOAB’ın nükleer olmadığını özellikle vurguladı.
Ancak İran’a yeni bir saldırı düzenlenip düzenlenmeyeceği konusunda kesin bir açıklama yapmadı.
CNN'in 15 Ekim tarihli haberine göre ise ABD yönetiminde İran'a yönelik olası yeni saldırılarda MOAB kullanılması seçeneği değerlendiriliyor.
9,8 ton ağırlığındaki GBU-43/B MOAB, geniş bir alanda çok güçlü basınç etkisi yaratan konvansiyonel bir bomba.
Nükleer başlık taşımıyor ve patlaması radyoaktif serpinti oluşturmuyor.HAVADA PATLAYAN BOMBAAncak MOAB'ın etkisi, patlama noktasına yakın bölgelerdeki yapılar ve insanlar üzerinde yoğunlaşıyor.
Geniş bir alanda ağır yıkıma ve can kaybına neden olabilir.
Arms Control Association'a göre ise MOAB'ın havada patlama esasına dayanan yapısı, İran'ın dağların içine inşa edilmiş derin yeraltı tesislerini imha etmek için uygun bir seçenek olmayabilir.NÜKLEER SEÇENEKLER NELER?Nükleer silahlar etki güçlerine ve kullanım amaçlarına göre farklı sınıflara ayrılıyor.
Stratejik nükleer silahlar, çok büyük yıkım kapasitesine sahip ve esas olarak ülkelerin askeri merkezleri, büyük şehirleri ve stratejik altyapıları gibi hedeflere yönelik caydırıcılık amacı taşıyor.
Taktik nükleer silahlar ise daha sınırlı askeri hedeflere karşı kullanılmak üzere tasarlanmış, görece daha düşük patlama gücüne sahip silahları ifade ediyor.
İran'daki yeraltı nükleer tesislerinin derinliği nedeniyle zaman zaman taktik nükleer silahların kullanılabileceği yönünde senaryolar tartışılıyor.
Ancak bu, ABD'nin böyle bir karar aldığı veya bu yönde doğrulanmış bir hazırlık bulunduğu anlamına gelmiyor.KONVANSİYONEL SEÇENEKLERABD'nin elindeki konvansiyonel seçeneklerden biri ise GBU-57 adı verilen dev sığınak delici bomba.
Yaklaşık 13,6 ton ağırlığındaki bu mühimmat, yeraltındaki güçlendirilmiş tesisleri hedef almak üzere geliştirildi.
2025'te ABD'nin İran'ın Fordow ve Natanz tesislerine yönelik saldırılarında kullanıldı.
Stanford Üniversitesi'nden nükleer güvenlik uzmanı Herbert Lin'in değerlendirmesine göre Fordow gibi dağların altına inşa edilmiş tesislerin imhası, konvansiyonel silahlarla bile son derece zor.İran'ın Türkiye'ye komşu olması nedeniyle olası bir nükleer saldırının Türkiye üzerindeki etkileri de gündeme gelir.NÜKLEER BOMBA ATILIRSA NERELER ETKİLENİR?Bir nükleer saldırının etkisi kullanılacak başlığın gücüne, patlamanın havada mı yerde mi gerçekleştiğine, hedefin konumuna ve meteorolojik koşullara bağlı.
Bu nedenle belirli bir saldırıda kaç kilometrelik alanın etkileneceğini kesin biçimde söylemek mümkün değil.
İran açısından tartışmalarda adı geçen başlıca nükleer tesisler Fordow, Natanz ve İsfahan.
Fordow, Kum yakınlarında dağın derinliklerine inşa edilmiş bir uranyum zenginleştirme tesisi.
Natanz önemli bir zenginleştirme ve santrifüj merkezi.
İsfahan ise uranyum işleme ve nükleer yakıt faaliyetleri bakımından önem taşıyor.RADYOAKTİF SERPİNTİ TÜRKİYE'YE ULAŞABİLİR Mİ?Nükleer saldırı halinde en önemli tehlikelerden biri radyoaktif serpinti.
Özellikle yere yakın veya yeraltındaki bir hedefe yönelik nükleer patlamada toprak, kaya ve yapı malzemeleri radyoaktif parçacıklarla atmosfere karışabilir.
Bu parçacıklar rüzgarla taşınarak patlama noktasından uzakta bulunan bölgelerde de kirliliğe yol açabilir.
İran'ın Türkiye'ye komşu olması nedeniyle olası bir nükleer saldırının Türkiye üzerindeki etkileri de gündeme gelir.
Ancak değerlendirmelere göre serpintinin Türkiye'ye ulaşıp ulaşmayacağı, hangi bölgelere taşınacağı ve ne yoğunlukta olacağı; patlamanın yeri, yüksekliği, gücü, rüzgar yönü ve yağış gibi koşullara bağlı.
Bu nedenle uzmanlara göre “Türkiye kesin etkilenir” ya da “Türkiye etkilenmez” demek mümkün değil.TRUMP TEK BAŞINA KARAR VEREBİLİR Mİ?ABD sisteminde nükleer silah kullanma yetkisi başkana ait.
Kongre'nin önceden onay vermesi gerekmiyor; askeri komutanlar ve danışmanlar başkana tavsiyede bulunabiliyor.
Ancak nükleer saldırı emrinin hukuka uygunluğu, uluslararası insancıl hukukun ayrım gözetme, askeri gereklilik ve orantılılık ilkeleri bakımından ayrıca önem taşıyor.
ABD Kongre Araştırma Servisi'nin 11 Aralık 2025 tarihli raporuna göre başkan, nükleer silah kullanma kararında tek yetkili makam.
Genelkurmay Başkanı veya Savunma Bakanı'nın başkanın kararına siyasi onay vermesi şeklinde bir zorunluluk bulunmuyor.