İsviçre Alpleri’nde buzulların hızla erimesi dünyada yeni bir alarm verirken, benzer tablo Türkiye’nin yüksek dağlarında da giderek belirginleşiyor.
İsviçre Buzul İzleme Ağı’nın açıkladığı son verilere göre ülkenin buzulları yalnızca bir yılda hacimlerinin yaklaşık yüzde 5’ini daha kaybetti.
Son yıllardaki üst üste büyük kayıplar, Avrupa’nın en önemli tatlı su rezervlerinden biri olan Alp buzullarını kritik eşiğe taşıdı.
Türkiye’de ise Ağrı Dağı, Cilo-Sat, Kaçkarlar, Süphan, Erciyes ve Toroslar’daki küçük buzul alanlarında uzun süredir devam eden geri çekilme dikkat çekiyor.
Bilimsel çalışmalar, Türkiye’nin kalıcı buzullarının özellikle son yarım yüzyılda ciddi ölçüde küçüldüğünü ortaya koyuyor.BUZULLAR İÇTEN PARÇALANIYORİsviçre’de yapılan ölçümler, sorunun yalnızca buzulların yüzeyden erimesiyle sınırlı olmadığını gösteriyor.
Isınan hava, azalan kar örtüsü ve buzul altından akan erime suları buz kütlelerinin iç yapısını da zayıflatıyor.
Buzul tabanlarında ve iç kesimlerinde oluşan su kanalları ile boşluklar büyüdükçe dev buz blokları parçalanıyor, çatlaklar genişliyor ve erime süreci daha da hızlanıyor.
GLAMOS verileri, İsviçre buzullarında 2022 ve 2023 yıllarında yalnızca iki yılda toplam hacmin yaklaşık yüzde 10’unun kaybedildiğini ortaya koymuştu.
2026’da kaybın yeniden yüzde 5 düzeyine çıkması, birkaç yıl içinde yaşanan erimenin artık olağan dalgalanmaların çok üzerine çıktığını gösteriyor.TÜRKİYE’DE DE BUZUL ALARMITürkiye’deki tablo ise özellikle Ağrı Dağı’nda çarpıcı biçimde görülüyor.
2025 yılında yayımlanan kapsamlı bilimsel araştırmaya göre Büyük Ağrı Dağı’ndaki çıplak buzul alanı 1977’de 9,3 kilometrekareydi.
Uydu görüntülerine göre bu alan 46 yılda yüzde 47 küçülerek 4,9 kilometrekareye kadar geriledi.
Başka bir ifadeyle Ağrı’nın açıkta kalan buzullarının neredeyse yarısı birkaç on yıl içinde ortadan kalktı.
Araştırmacılar ancak Ağrı Dağı’nda buzun tamamının yüzeyden görünmediğine de dikkat çekiyor.
Son saha çalışmalarında üzeri taş ve kaya parçalarıyla kaplanmış dört yeni “döküntü örtülü buzul” tespit edildi.
Bu alanlar da hesaba katıldığında Ağrı Dağı’nın güncel toplam buzul alanı 8,11 kilometrekare olarak hesaplandı.
Bu buzullar kaya örtüsü nedeniyle açık buzullara göre daha yavaş erise de uzun vadeli küçülme eğilimi değişmiyor.Manyas Gölü için Avrupa hamlesiYaşamDAĞLARIN SU DEPOLARI KÜÇÜLÜYORBuzulların kaybolması yalnızca zirvelerdeki manzaranın değişmesi anlamına gelmiyor.
Dağ buzulları kış boyunca kar ve buz biçiminde tuttukları suyu sıcak aylarda yavaş yavaş bırakarak dereleri ve yüksek rakımlardaki su sistemlerini besleyen doğal rezervler olarak çalışıyor.
Buz kütlesi küçüldükçe özellikle kurak ve sıcak yazlarda bu doğal su desteği de azalıyor.
Bu durum yüksek dağ ekosistemlerinden tarımsal sulamaya, yeraltı sularından akarsu rejimlerine kadar geniş bir alanda etkisini gösterebiliyor.