Gültekin Yılmaz’ın derlediği yeni bilimsel çalışmalara göre Akdeniz’in en önemli doğal ekosistemlerinden deniz çayırları, artan deniz sıcaklıkları ve insan kaynaklı baskılar nedeniyle ciddi risk altında.
Araştırmalar, 2031-2050 döneminde habitatların yüzde 6 ila 12, yüzyıl sonuna kadar ise yaklaşık yüzde 20 daralabileceğini gösteriyor.Akdeniz’de deniz çayırı habitatlarının yüzyıl sonuna kadar yaklaşık 2 bin 500 kilometrekare daralabileceği ifade ediliyor. (Fotoğraf: Shutterstock)RODOS BÜYÜKLÜĞÜNDE ALAN KAYBIEcological Informatics dergisinde yayımlanan çalışmaya göre yüzyıl sonuna kadar yaklaşık 2 bin 500 kilometrekarelik deniz çayırı habitatı kaybedilebilir.
Bu, yaklaşık Rodos Adası büyüklüğüne bir alana karşılık geliyor.
Akdeniz’in baskın türlerinden Posidonia oceanica için yıllık ortalama sıcaklığın yaklaşık 20 dereceyi, yaz aylarında ise 26,5 dereceyi aşması belirgin gerilemelerle ilişkilendiriliyor.
Deniz sıcak hava dalgalarının daha uzun ve şiddetli hale gelmesi, bu baskıyı artırıyor.“KARBON BOMBASI” RİSKİDeniz çayırları, atmosferden aldıkları karbondioksiti deniz tabanındaki tortularda yüzyıllarca depolayabilen önemli mavi karbon alanları arasında bulunuyor.
Araştırmaya göre çayırların karbon tutma kapasitesi yüzyıl sonunda yüzde 3,5 ila 6 oranında azalabilir.
Bilim insanları asıl tehlikenin geçmişte depolanan karbonun yeniden atmosfere salınmasının asıl tehlike olduğuna işaret ediyor.
Bu nedenle habitatta yaşanan büyük kayıplar, araştırmacılar tarafından bir “karbon bombası” riski olarak değerlendiriliyor.Deniz çayırlarında yaşanan büyük kayıplar, araştırmacılar tarafından “karbon bombası” riski olarak değerlendiriliyor. (Fotoğraf: Shutterstock)BÜYÜK EKONOMİK KAYIP YAŞANABİLİRDeniz çayırlarının balıkçılık ve kıyı rekreasyonuna sağladığı yıllık dolaylı katkının yaklaşık 116 milyon avro olduğu hesaplanıyor.
Çayırların tamamen ortadan kalkması halinde ise habitatın desteklediği balıkçılık ve turizm faaliyetleriyle bağlantılı yaklaşık 912 milyon avroluk yıllık ekonomik akışın da risk altına girebileceği belirtiliyor.KIYI YAPILAŞMASI BASKIYI ARTTIRIYORBilim insanları sıcaklık artışının yanı sıra kıyı yapılaşması, tekne çapaları, dip taraması, yoğun gemi trafiği ve tarımsal kirliliğin de deniz çayırları üzerindeki baskıyı büyük ölçüde artırdığına dikkat çekiyor.
Atık su arıtımının geliştirilmesi, besin tuzu kirliliğinin azaltılması, kıyı planlamalarının güçlendirilmesi ve tekne çapalarının sınırlandırılması, deniz çayırlarının iklim değişikliğine karşı direncini artırabilecek başlıca önlemler arasında gösteriliyor.emre.ozturk@haberglobal.com.tr