Küresel iklim değişikliğinin etkileri Akdeniz'de korkutucu boyuta ulaştı.
Dünya Hava Olayları İlişkilendirme Girişimi'nin yeni araştırmasına göre Akdeniz'deki aşırı deniz sıcaklıklarında iklim değişikliğinin payı yaklaşık 2 dereceye ulaştı.
Doğu Akdeniz'in yaklaşık yüzde 70'i deniz sıcak dalgası yaşarken, insan kaynaklı küresel ısınmanın bulunmadığı bir dünyada bu oranın yalnızca yüzde 9 civarında kalacağı hesaplandı.
Bilim insanları, denizlerdeki hızlı ısınmanın yalnızca ekosistemi değil, kıyı kentlerindeki sıcaklıkları, balıkçılığı ve sonbahardaki şiddetli yağış riskini de etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.Kuzey Karolina Üniversitesi'nden deniz biyoloğu Dr.
John Bruno da sıcaklık yükseldikçe bazı türlerin daha serin sulara doğru hareket ettiğini, ancak tüm canlıların bunu yapamadığını belirterek birçok tür açısından biyolojik uyumun sınırlarına hızla yaklaşıldığını ifade ediyor.FARKLI BÖLGELER İNCELENDİİsviçre, İsveç, ABD, İrlanda ve İngiltere'den bilim insanlarının katılımıyla hazırlanan son araştırma, İrlanda açıklarından Akdeniz'in doğusuna kadar uzanan geniş bölgede deniz yüzeyi sıcaklıklarının insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle olağanüstü seviyelere çıktığını ortaya koydu.
Araştırmada Kelt Denizi ve çevresi, Biskay Körfezi ile İber Yarımadası kıyıları, Batı Akdeniz ve Doğu Akdeniz olmak üzere dört bölge ayrı ayrı incelendi.
Doğu Akdeniz bölgesine Ege Denizi, İyon Denizi ve Adriyatik de dahil edildi.
Bilim insanları hem yıl içindeki en sıcak 14 günlük dönemi hem de özellikle temmuz ayındaki en sıcak 14 günlük dönemi analiz ederek gözlemsel kayıtları iklim modelleriyle karşılaştırdı.KÜRESEL ORTALAMAYI GEÇTİSonuçlar özellikle Akdeniz açısından dikkat çekici.
Dünya sanayi öncesi döneme göre yaklaşık 1,4 derece ısınmış durumda ancak Akdeniz'in bazı kesimlerindeki aşırı deniz yüzeyi sıcaklıklarının artış hızı bunun çok üzerinde.
Gözlemsel verilere göre aşırı deniz sıcaklıklarındaki artış Kelt bölgesinde yaklaşık 1,2 derece olurken Biskay Körfezi ve İber Yarımadası çevresinde yaklaşık 1,5 dereceye ulaştı.
Batı Akdeniz'deki artış yaklaşık 3,1 derece, Doğu Akdeniz'de ise 2,6 derece olarak hesaplandı.
Araştırmacılar iklim modelleriyle gözlemleri birlikte değerlendirdiklerinde, insan kaynaklı iklim değişikliğinin Akdeniz'deki aşırı deniz sıcaklıklarına yaklaşık 2 derecelik doğrudan katkı yaptığını belirledi.DOĞU AKDENİZDE ÇARPICI FARKAraştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri deniz sıcak dalgalarının kapladığı alanlarda ortaya çıktı.
2026'da Biskay Körfezi ve İber Yarımadası kıyılarının yaklaşık yüzde 90'ı deniz sıcak dalgası koşullarına maruz kaldı.
Doğu Akdeniz'deki fark ise çok daha büyük saptandı.
Uzmanlar sonuçların Doğu Akdeniz, Ege ve Türkiye çevresindeki denizlerinin geleceği açısından da dikkat çekici bir tablo ortaya koyduğu belirtiyorlar.
Araştırma sonucunda ayrıca Akdeniz'de haziran ayında bazı bölgelerde deniz yüzeyi sıcaklıklarının 1990-2020 ortalamasının 6 derece üzerine kadar çıktığı da belirlendi.Imperial College London'dan Prof.
Friederike Otto ise Avrupa denizlerinin küresel ortalamadan daha hızlı ısındığına dikkat çekerek, yalnızca yeni koşullara uyum sağlamanın yeterli olmayacağını ve fosil yakıt kullanımının azaltılmasının geciktirilmesinin deniz ekosistemleri üzerindeki maliyeti büyüteceğini vurguluyor.İSTİLACI TÜRLER ÇOĞALIYORAkdeniz açısından ise başka bir tehlike yabancı ve istilacı türlerin yayılması.
WWA raporunda aktarılan önceki araştırmalara göre yaklaşık bin yabancı deniz türünün Akdeniz'deki yayılım alanında ısınmayla bağlantılı değişiklikler yaşandı.
Aslan balığı gibi sıcak suyu seven yırtıcı türlerin yayılması, yerli türler üzerindeki baskıyı artırmış durumda.
Isınmanın sürmesi durumunda morina, mezgit, uskumru, deniz tarağı ve ıstakoz gibi ticari açıdan önemli türlerin yaşam alanlarının ciddi biçimde değişebileceği, bazı balıkçılık kaynaklarının ise çöküş riskiyle karşı karşıya kalabileceği de belirtiliyor.SICAKLIK REKORU Araştırmadan elde edilen çarpıcı sonuçlardan biri de temmuz ayına ilişkin veriler oldu.
Buna göre Akdeniz temmuzda 27 dereceyi gördü.
Böylelikle ortalama yüzey sıcaklığı en sıcak temmuz olarak kayda geçti.
Maynooth Üniversitesi ICARUS İklim Araştırma Merkezi'nden Dr.
Claire Bergin ise insan kaynaklı iklim değişikliğinin Akdeniz'i yaklaşık 2 derece, Batı Avrupa denizlerini ise 1,3-1,4 derece ısıttığına dikkat çekerek bunun kıyı toplumlarının gıda ve gelir için bağımlı oldukları ekosistemleri yeniden şekillendirebileceği uyarısında bulundu.mert.inan@haberglobal.com.tr