ŞAM'DA KANLI HESAPLAŞMAİngiliz istihbaratının 25 Mayıs 1918 tarihli raporunda, Osmanlı Devleti'nin müttefiki Alman askerlerinin Şam'da Müslüman kadınlara kötü davrandıkları, Türk askerleriyle sürekli kavga ettikleri ve bir olayda iki Türk askerini süngüleyerek öldürdükleri öne sürülüyor.
İngiliz arşivlerine yansıyan bir başka olayda ise tramvayda Türk subayının bagajına oturan Alman askerleriyle başlayan tartışmanın silahlı çatışmaya dönüştüğü, iki Alman subayının vurulduğu belirtiliyor.
Olayın ardından bir Türk askerinin yargılanarak ölüm cezasına çarptırıldığı aktarılıyor.
Belgelerde, Şam'daki Alman karşıtı olaylarda Alman subaylarının öldürüldüğüne ilişkin farklı tanıklıklar da bulunuyor.
Araştırma, aynı safta savaşan iki ordunun arasındaki gerilimin cephe gerisinde ölümcül boyutlara ulaşmış olabileceğini ortaya koyuyor.ALMANLAR BİRİNCİ SINIFTA!Arşiv belgelerinin en sarsıcı bölümlerinden biri, aynı cephede savaşan Türk ve Alman askerlerinin yaşam koşulları arasındaki uçurumu gözler önüne seriyor.
İngiliz istihbaratına konuşan savaş esirleri ve asker kaçakları, Türk askerlerinin açlık ve susuzlukla mücadele ederken Alman birliklerinin daha iyi beslendiğini ve ayrıcalıklı ulaşım imkânlarından yararlandığını bildiriyor.
Bir anlatıma göre 40 kişilik yük vagonlarına 60-70 Türk askeri doldurulurken, iki Alman askeri kendilerine ayrılan kamyona Türk askerlerini kabul etmiyordu.
Rayak istasyonunda bir Alman askerinin, kompartımana girmek isteyen Türk binbaşıyı göğsünden tekmelediği de İngiliz raporlarına yansıdı.
Liman von Sanders'in anıları ise cephedeki yoksulluğun boyutunu ortaya koyuyor: Ayakkabısı bulunmayan Mehmetçik ayaklarına paçavra sarıyor, bazı askerler ölen İngiliz ve Hintli askerlerin kıyafetlerini giymek zorunda kalıyordu.MUSTAFA KEMAL'DEN TARİHİ REST!
Araştırmanın dikkat çekici bölümlerinden biri de Mustafa Kemal Paşa'nın Alman komutan Erich von Falkenhayn'a karşı çıkışı.
Mustafa Kemal Paşa, 20 Eylül 1917 tarihli raporunda Almanya'nın Osmanlı üzerindeki nüfuzundan duyduğu kaygıyı ortaya koyarken, Almanların savaş koşullarından yararlanarak Osmanlı Devleti'ni sömürge konumuna düşürmesine karşı olduğunu bildiriyordu.
Falkenhayn'ın Arap aşiretleriyle doğrudan temas kurmasına ve Alman çıkarlarını ön planda tutmasına tepki gösteren Mustafa Kemal Paşa, 24 Eylül'deki ek raporunda Alman komutana askerî ve siyasi açıdan güvenmediğini belirtti.
Talepleri karşılık bulmayınca VII.
Ordu Komutanlığı'ndan ayrıldı.
Belgeler ve dönemin anıları, Mustafa Kemal Paşa'nın henüz Millî Mücadele başlamadan yıllar önce Osmanlı ordusundaki yabancı nüfuzuna karşı nasıl bir mücadele verdiğini gösteriyor.İNGİLİZ AJANLARIN ŞAM RAPORU!
1918 yılına ait İngiliz istihbarat özetleri, Şam'da yalnızca askerler arasında değil, halk ile Alman birlikleri arasında da büyük bir gerilim yaşandığını ortaya koyuyor.
Bir Alman savaş esirinin ifadesine göre şehrin duvarlarına, Alman askerlerinin bölgeden çıkarılması için halkı harekete geçmeye çağıran afişler asıldı.
Almanların tahıl alımlarının buğday fiyatlarını yükselttiği iddiaları öfkeyi büyüttü.
İngiliz raporlarında Alman karşıtı olaylarda subayların öldürüldüğü bildirilirken, Halep'teki bir başka olayda tahıl yüklü Alman kamyonunun taşlandığı ve kaçmaya çalışan sürücünün altı ya da yedi kadının ölümüne neden olduğu öne sürüldü.
İngiliz istihbaratına ulaşan bu bilgiler, savaşın son döneminde Osmanlı'nın Suriye'deki otoritesinin ne kadar ağır bir baskı altında kaldığını gösteriyor.75 BİN ESİR, ÇÖKEN ORDULAR VE BİTEN İTTİFAKİngiliz arşivleri ile dönemin askerî anılarına dayanan araştırma, Osmanlı'nın Filistin Cephesi'ndeki çöküşüne ilişkin çarpıcı rakamlar da içeriyor.
Liman von Sanders'in 8 Mayıs 1918 tarihli raporuna göre Yıldırım Ordular Grubu'nda 13 bin 552 Alman askeri bulunuyordu.
Ancak Osmanlı birlikleri açlık, hastalık, kıyafet eksikliği ve firarlarla giderek güç kaybediyordu.
Ordu'da 15 Ağustos-14 Eylül 1918 döneminde yaklaşık 1100 askerin cephe gerisine kaçtığı aktarılıyor.
İngilizlerin 19 Eylül'de başlattığı büyük taarruzun ardından Osmanlı savunması çöktü.
Araştırmada aktarılan verilere göre 19 Eylül-26 Ekim arasında İngilizlerin aldığı esir sayısı 75 bine ulaştı.
Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasından bir gün sonra, 31 Ekim 1918'de Liman von Sanders, Yıldırım Ordular Grubu Komutanlığı'nı Mustafa Kemal Paşa'ya devretti.
Böylece Osmanlı'nın son büyük savaşındaki Türk-Alman askerî ortaklığı da sona erdi.