Mert İnan
Kuraklık
Tarım
Gıda
Türkiye
Türkiye’de gıda kaybı ve israfının görünmeyen faturası su kaynaklarında ortaya çıkıyor. Su Politikaları Derneği’nin güncellediği rapora göre, ülkede bir yılda kaybolan ve israf edilen gıdanın su ayak izi yaklaşık 26,6 milyar metreküpe ulaşıyor. Bu miktar Keban Barajı’nın aktif depolama hacminden daha fazla. Rapora göre yalnızca ekmek israfıyla kaybedilen su ise İstanbul ve Ankara’ya bir yılda temin edilen toplam su miktarına karşılık geliyor.
Türkiye’de gıda kaybı ve israfıyla birlikte üretim sürecinde kullanılan milyarlarca metreküp su da kaybediliyor. Su Politikaları Derneği’nin 2020 yılında “Çöpe Giden Su” başlığıyla yayımladığı çalışmanın güncellenmiş versiyonu, geçtiğimiz gün “Çöpe Giden Sularımız” adıyla kamuoyuna duyuruldu. DSİ’nin emekli yöneticilerinden Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız ve Dr. Hasan Hüseyin Doğan tarafından hazırlanan raporda, gıda kaybı ve israfının su kaynakları üzerindeki etkisi çarpıcı biçimde gözler önüne serildi. Dernek, aradan geçen altı yılda iklim değişikliğinin su ve toprak kaynakları üzerindeki baskısının arttığını, su, gıda ve çevre güvenliğinin giderek daha fazla ulusal güvenlik konusu olarak ele alınmaya başlandığını ortaya koydu.
28 MİLYON TONLUK KAYIP VE İSRAF
Rapordaki hesaplamada Türkiye’de yıllık meyve ve sebze kaybı yaklaşık 15 milyon ton, yıllık gıda israfı ise 13 milyon ton olarak belirtildi.. Böylece toplam tahmini gıda kaybı ve israfı 28 milyon ton olarak hesaplandı. Çöpe giden ürünlerin su ayak izleri üzerinden yapılan hesaplamada kilogram başına ortalama 950 litre su değeri esas alındı. Bu hesap sonucunda Türkiye’de gıda kaybı ve israfının yıllık toplam su ayak izinin 26,6 milyar metreküp olduğu tahmin edildi. Türkiye’de yıllık toplam su kullanımının 61,7 milyar metreküp düzeyinde olduğu, bunun 48,7 milyar metreküpünün tarımsal sulamada kullanıldığı da ifade edildi.
EKMEK İSRAFI ÖNLENMELİ
Raporda dikkat çekilen bir başka kayıp ise ekmek israfından kaynaklanıyor. Türkiye’de bir kilogram ekmeğin üretimi için yaklaşık 1300-1600 litre su kullanıldığı kabul ediliyor. Yıllık 0,7 milyon ile 1 milyon ton arasında ekmeğin israf edildiği ve kilogram başına yaklaşık 1,5 metreküp su kullanıldığı hesabından hareketle, yalnızca ekmek israfının yıllık su ayak izinin 1 ila 1,5 milyar metreküp arasında olduğu tahmin edildi. Rapora göre bu miktar yaklaşık olarak İstanbul ve Ankara’ya bir yılda temin edilen toplam suya karşılık geliyor.
MEYVE SEBZEDE KAYIP BÜYÜK
Gıda israfında en büyük paylardan biri de meyve ve sebzelerde. Raporda yer verilen verilere göre Türkiye’de bir yılda yetiştirilen yaklaşık 49 milyon ton meyve ve sebzenin yüzde 25 ila 40’ı çeşitli aşamalarda kayboluyor. TÜBİTAK araştırmalarına dayandırılan veride ise israf edilen sebze ve meyve miktarı yaklaşık 12 milyon ton olarak belirtiliyor. Öte yandan raporda aktarılan TÜİK verilerine göre 2025 yılında hanelerde en fazla israf edilen gıda grubunu yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebze oluşturdu. Ekmek yüzde 32,5 ile ikinci sırada yer aldı. Süt ve süt ürünlerinin payı yüzde 15,1, kuru bakliyatın payı yüzde 5,9 olarak hesaplandı. Makarna ile et ve et ürünlerinin payı ise yüzde 2,7’şer seviyesinde kaldı.
DEVASA RAKAMLAR
Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız da rapora ilişkin açıklamasında, Türkiye’de bir yılda toplam gıda kaybı ve israfıyla 26,6 milyar metreküp suyun kaybolduğunu, bunun tarımsal üretimde kullanılan suyun yaklaşık dörtte birine karşılık geldiğini belirtirken, "Türkiye’nin yıllık teknik ve ekonomik olarak kullanılabilir yerüstü ve yeraltı su potansiyeli yaklaşık 112 milyar metreküp. Kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarı ise yaklaşık 1300 metreküp düzeyinde. Bu değer Türkiye’yi su azlığı yaşayan ülkeler arasında değerlendirilen seviyeye taşıyor" dedi.
İSRAFA SON VERİLMELİ
Yıldız, Türkiye’nin su kaynakları üzerindeki baskının önümüzdeki dönemde daha da artacağına dikkat çekerken şu uyarılarda bulundu: “Türkiye’de kullanılan yaklaşık 61,7 milyar metreküp suyun 48,7 milyar metreküpü tarımsal sulamaya gidiyor. Dolayısıyla gıda kaybı sadece çöpe atılan ürünün parasal değeri üzerinden değerlendirilemez. O ürün tarlaya ekilirken kullanılan suyu, enerjiyi, gübreyi, emeği ve toprağın üretim kapasitesini de birlikte kaybediyoruz. Bir kilogram ekmeğin sofraya ulaşabilmesi için yaklaşık 1300 ile 1600 litre arasında su kullanıldığı kabul ediliyor. Türkiye’de yıllık 700 bin ton ile 1 milyon ton arasında ekmeğin israf edildiğine ilişkin hesaplamalar var."
[email protected]
Yazarın Önceki Yazıları
Avrupa'da iklim felaketi
10 Ağustos 2026
Nükleer güç denkleme girdi
08 Ağustos 2026
Maaş eriyor fiyatlar direniyor
07 Ağustos 2026
Askeri güç dengesi Türkiye'de
06 Ağustos 2026
Fiyat artışı maaşı geçti, enflasyon düştü hayat pahalılaştı!
04 Ağustos 2026
2
Avrupa alarmda! Paris ve Londra'da güvenlik cephesi
3
Avrupa'da iklim felaketi
4
Kızıldeniz'de Çin koridoru!
5
Gövdesinden dahili füze fırlattı
6
İngiltere'de 'Ceuta" paniği!
7
Galatasaray bu kez kaostan çıkabilecek mi?
8
Nükleer güç denkleme girdi
9
ABD’nin “Kızıl Korkusu”