Türkiye'nin sanayi ve nüfus yoğunluğu bakımından önde gelen kentlerinden Bursa, giderek ısınan havası ve devam eden kirlilik sorunuyla karşı karşıya.
İstanbul Teknik Üniversitesi Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü'nden Özkan Çapraz'ın hazırladığı araştırma, kentteki çevresel değişimin boyutlarını ortaya koydu.
Çalışmada 1996-2025 yılları arasındaki sıcaklık ölçümleri ile 2013-2025 döneminde beş ayrı istasyondan elde edilen hava kirliliği verileri incelenirken, sonuçlar, havadaki zararlı toz parçacıklarının yoğunluğunda genel bir azalma yaşanmasına rağmen, kirliliğin insan sağlığı açısından sorun olmaya devam ettiğini gösterdi.1,74 DERECELİK ARTIŞAraştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri, Bursa'nın sıcaklık değerlerinde yaşanan değişim oldu.
Kentte 1996-2025 döneminin yıllık ortalama sıcaklığı 15,4 derece olarak hesaplanırken, sıcaklıklarda her yıl ortalama 0,06 derecelik artış eğilimi belirlendi.
İncelenen dönemin en düşük yıllık ortalama sıcaklığı 1997'de 13,8 derece olarak ölçülürken, en yüksek değer 2024 yılında 16,9 dereceye ulaştı.
Böylece en soğuk ve en sıcak yılların ortalamaları arasında 3,1 derecelik fark oluştu.
Isınma yalnızca yaz aylarıyla sınırlı kalmadı.
Sıcaklık artışının özellikle sonbaharda belirginleştiği görüldü.
Eylül ve kasım aylarında yıllık 0,09 derece, ağustos ayında ise 0,07 derecelik artış eğilimi hesaplandı.
Mayıs ayı dışında bütün aylarda sıcaklıkların yükselme yönünde değiştiği belirlendi.Araştırmanın en önemli bulgularından biri de Bursa'nın farklı bölgelerindeki kirlilik eğilimlerinin aynı olmaması.
Kent merkezinde zararlı toz parçacıklarının yoğunluğu yılda ortalama 5,19 mikrogram azalırken, Beyazıt Caddesi'nde bu düşüş 3,6 mikrogram, İnegöl'de ise 2,63 mikrogram olarak hesaplandı.ZARARLI PARÇACIKLAR Bursa'daki ikinci önemli sorun ise hava kirliliği.
Araştırmada, solunum yoluyla vücuda girebilen ve çapı 10 mikrometreden küçük olan toz parçacıklarının yoğunluğu incelendi.
Bursa merkezdeki ölçüm istasyonunda 2013-2025 yılları arasındaki ortalama kirlilik değeri, metreküp hava başına 72,6 mikrogram olarak hesaplandı.
Türkiye'de çapı 10 mikrometreden küçük parçacıklar için yıllık ortalama sınır değer 40 mikrogram düzeyinde bulunurken, ortalama değerler yasal sınırın yaklaşık 1,8 katına ulaştı.2015'DE REKOR KIRILDIKirliliğin en yüksek olduğu yıl ise 2015 olarak kayıtlara geçti.
Bu dönemde yıllık ortalama değer 104,7 mikrograma kadar yükseldi.
Sonraki yıllarda özellikle 2018'den itibaren belirgin bir düşüş yaşandı ve 2024 yılında ortalama 40 mikrograma kadar geriledi.
Ancak araştırma, 2025 yılında kirliliğin yeniden yükseldiğini ortaya koydu.
Benzer artış Beyazıt Caddesi'ndeki ölçümlerde de görüldü.5 KAT YÜKSEKAraştırmada Kestel'deki ölçümler, hava kalitesindeki iyileşmenin kentin bütün bölgelerine aynı ölçüde yansımadığını da gösterdi.
Üstelik burada mayıs, haziran ve temmuz aylarında kirliliğin artış yönünde değiştiği belirlendi.
Bu artış eğilimleri istatistiksel olarak güçlü olmasa da Kestel, incelenen istasyonlar arasında bu özelliğiyle ayrıştı.
Araştırmaya göre 2025 yılında çapı 10 mikrometreden küçük toz parçacıklarının en yüksek yıllık ortalama yoğunluğu da Kestel'de ölçüldü.
Uludağ Üniversitesi çevresindeki ölçümlerde ise daha küçük ve akciğerlerin derin bölgelerine ulaşabilen ince parçacıkların 13 yıllık ortalaması metreküp hava başına 25 mikrogram olarak belirlendi.
Dünya Sağlık Örgütü’nün bu parçacıklar için önerdiği yıllık ortalama sınır 5 mikrogram olurken, üniversite çevresinde ölçülen uzun dönem ortalaması bu değerin beş katına ulaştı.Konya Havzasında yeni tehlike, kuraklıktan sonra metal kirliliğiYazarlar10 DERECEYE VARAN FARKÖzkan Çapraz’ın araştırmasında değerlendirilen bilimsel çalışmalar, Bursa’da yoğun yapılaşmanın şehir merkeziyle çevresindeki bölgeler arasında 1,5 ila 2 derecelik sıcaklık farkına yol açtığını da ortaya koydu.
Uydu verilerine göre kent merkeziyle yeşil alanlar arasındaki yüzey sıcaklığı farkının ortalama 5 ila 6, bazı noktalarda ise 10 dereceye ulaştığı saptandı.
Gündüz sanayi bölgelerinde, gece ise Osmangazi ve Yıldırım ilçelerinde yüksek sıcaklıklar öne çıktı.
Artan sıcaklıklar kuraklık riskini ve su kaynakları üzerindeki baskıyı artırırken, araştırmada hava kalitesindeki iyileşmeye rağmen sanayi, ısınma ve trafik kaynaklı kirliliğin azaltılması ve yeşil alanların korunması gerektiği vurgulandı.