Milyonlarca emeklinin gündemindeki kök maaş sorunu, ocak zammı yaklaşırken yeniden öne çıktı.
Finansal Kurumlar Birliği tahminine göre, 2027 Ocak ayında SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin aylıklarına yüzde 10,45 zam yapılması senaryosu öne çıkıyor.
Bu tahmin gerçekleşirse, halen 23 bin 552 lira olan en düşük emekli aylığı yaklaşık 26 bin 13 liraya ulaşacak.
Ancak bu artışın en düşük aylığa yansıtılması için yine yasal düzenleme yapılması gerekiyor.
Kök maaşı düşük olduğu için yasal taban aylığa tamamlanan emekliyle kök maaşı bu sınırın biraz üzerinde kalan emeklinin alacağı artış aynı olmayabiliyor.
En düşük aylık için yapılan ek düzenlemeler, bazı emeklilerin eline geçen parayı diğerlerinden daha fazla artırırken prim ve çalışma geçmişine dayalı maaş farkları da giderek daha karmaşık hale geliyor.
Peki, bu sorunun kalıcı olarak çözülmesi için hangi yollar tartışılıyor?
Meclis'teki teklifler ve bugüne kadar gündeme gelen düzenlemelerden öne çıkan başlıkları derledik.TABAN AYLIK ASGARİ ÜCRETE BAĞLANSINÖne çıkan önerilerden biri, en düşük emekli aylığının her zam döneminde ayrı bir kanunla belirlenmesi yerine, önceden ilan edilmiş bir ölçüte bağlanması.
Bu yaklaşımda taban aylığın net asgari ücretin altına düşmemesi ve belirli aralıklarla otomatik güncellenmesi gündeme geliyor.
Bu yönde somut bir adım da Meclis'e sunuldu.
Geçen 16 Ekim'de verilen bir kanun teklifi en düşük emekli aylığının net asgari ücret düzeyine çıkarılmasını öngörüyor.
Teklif, 19 Ekim'de Plan ve Bütçe Komisyonu'na sevk edildi; henüz yasalaşmadı.KÖK MAAŞLAR YENİDEN HESAPLANABİLİRBir diğer çözüm başlığı, emekli aylığının hesaplanmasında kullanılan kuralların gözden geçirilmesi.
Aylık bağlama oranları, çalışma süresi, prim gün sayısı ve bildirilen kazançlar, emeklinin kök maaşını belirleyen temel unsurlar arasında bulunuyor.
Bu hesaplamanın farklı dönemlerde sigortalı olanlar arasında oluşturduğu farkların azaltılması isteniyor.
Bu çerçevede, emekli aylıklarının hesaplanma yönteminin yeniden düzenlenmesi ve prim ödemeleriyle aylık arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi tartışılıyor.
Amaç, düşük aylık alanların desteklenmesiyle birlikte, daha uzun süre çalışıp daha fazla prim ödeyenlerin de bunun karşılığını maaşlarında görebilmesi.
Bu seçeneğin kapsamı geniş.
Aylık bağlama formülünde yapılacak bir değişiklik yalnızca halen emekli olanları değil, çalışmaya devam eden ve ileride emekli olacak sigortalıları da ilgilendiriyor.İNTİBAK DÜZENLEMESİ YENİDEN GÜNDEMDEFarklı tarihlerde emekli olanlar arasında oluşan aylık farklarının giderilmesi için intibak düzenlemesi de gündemdeki seçeneklerden biri.
İntibak, benzer prim ve çalışma koşullarına sahip emekliler arasında yalnızca emeklilik tarihinden kaynaklanan belirgin maaş farklarının azaltılmasını hedefliyor.
TBMM'de 2026 yılında yapılan görüşmelerde de emekli aylığı hesaplama yönteminin yeniden ele alınması, adil bir intibak yasası çıkarılması ve en düşük aylığın asgari ücretin altına düşmemesi yönünde öneriler dile getirildi.SEYYANEN ZAM MI, ENFLASYON ARTIŞI MI?Tartışılan bir başka başlık da enflasyon zammının yanında bütün emeklilere eşit tutarda ek artış yapılması.
Bu yöntem, özellikle düşük aylıklarda daha yüksek oransal artış sağlayabilir.
Ancak değerlendirmelere göre sabit tutarlı bir zam, maaşı yüksek olan emekliye oran olarak daha düşük; maaşı düşük olana ise daha yüksek artış getirir.
Mevcut uygulamada SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin kök aylıkları altı aylık enflasyon oranında artırılıyor.
En düşük aylığın yükseltilmesi ise ayrıca yasal düzenleme gerektiriyor.2019'DA BAŞLADIEmekli aylıklarındaki farklılıkların geçmişi, 1999 ve 2008 yıllarında değiştirilen aylık hesaplama kurallarına uzanıyor.
2000'de en düşük aylığın asgari ücretle ilişkisi zayıflatılırken, 2008'de hesaplama sisteminde yeni değişiklikler yapıldı.
Yasal alt sınırın düşük aylıkları korumakta yetersiz kalması üzerine 2019'da ayrı bir uygulama başlatıldı.
Kök maaşı 1.000 liranın altında kalan emeklilerin aylıkları Hazine desteğiyle bu tutara tamamlandı.
Sonraki yıllarda taban tutar defalarca artırıldı; böylece geçim desteği amacıyla başlayan uygulama, emekli aylıkları arasındaki farkların başlıca tartışma konularından biri haline geldi.