Mert İnan
Enflasyon
Yoksulluk
Hayat pahalılığı
Türkiye
Haberlerimizi Google'da Takip Edin
Gelişmelerden anında haberdar olun.
Google'da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin
Türk ekonomisinde geçim sıkıntısı ve artan borç yükünü ortaya koyan veriler dikkat çekti. Tüketici güveni ekimde yüzde 7,7 gerileyerek dokuz ayın en düşük seviyesine inerken, vatandaşların mevcut maddi durumlarına ilişkin değerlendirmelerinde daha sert bir düşüş yaşandı. Dört kişilik bir ailenin aylık geçim ihtiyacı 123 bin lirayı aşarken, ödenemediği için yasal takibe alınan kredi kartı borçları 200 milyar liraya yaklaştı.
Tüketici güveni ekimde yüzde 7,7 düşerek dokuz ayın en düşük seviyesine inerken, gözler son tablodan yansıyanlara çevrildi. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) ekim ayına ilişkin tüketici güven endeksi, ekonomideki kırılganlığı yeniden gündeme taşıdı. Eylülde 91,9 seviyesine ulaşarak Temmuz 2018'den bu yana en yüksek değerini gören endeks, ekimde yüzde 7,7 düşüşle 84,8'e geriledi. Böylece tüketici güveni bir ay içinde 7,1 puan kaybederken, dokuz ayın en düşük seviyesine indi. Eylülde yaklaşık sekiz yılın zirvesine çıkan güvenin ekimde sert biçimde gerilemesi, tablonun en çarpıcı ayrıntısı oldu.
VATANDAŞIN CEBİ DARALIYOR
TÜİK verilerindeki en sert düşüş, vatandaşın mevcut maddi durumunu değerlendirdiği bölümde yaşandı. Eylülde 75,3 olan endeks, ekimde 68,3'e inerek yüzde 9,3 geriledi. Gelecek 12 ayda hanenin maddi durumunun nasıl değişeceğine ilişkin beklenti de 93,7'den 86,4'e düştü. Ülke ekonomisinin gelecek bir yıllık görünümüne ilişkin endeks ise yüzde 9 azalarak 81,7 oldu. Son verilere göre buzdolabı, çamaşır makinesi ve mobilya gibi dayanıklı ürünlere harcama yapma düşüncesi de zayıfladı. Bu kalemdeki endeks ise 108,8'den 102,7'ye geriledi.
123 BİN LİRA GEREKİYOR
Güven kaybının arka planında geçim maliyetlerindeki yükseliş de bulunuyor. TÜRK-İŞ'in eylül ayı araştırmasına göre dört kişilik bir ailenin yalnızca sağlıklı ve yeterli beslenebilmesi için gereken aylık tutar 37 bin 801 liraya ulaştı. Kira, faturalar, ulaşım, giyim, eğitim ve sağlık gibi diğer temel giderler de eklendiğinde aynı ailenin aylık harcama ihtiyacı 123 bin 130 liraya yükseliyor. Bekar bir çalışanın aylık yaşama maliyeti ise 48 bin 885 lira. TÜRK-İŞ'in hesaplamasına göre mutfaktaki fiyat artışı son bir yılda yüzde 35,14'ü buldu.
200 MİLYARLIK ALARM
Geçim sıkıntısının bir başka göstergesi bankalardaki borç tablosu. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verilerinden yapılan derlemeye göre bireysel kredi kartı borçları, yılın başındaki yaklaşık 2,79 trilyon liradan 2 Ekim itibarıyla 3,53 trilyon liraya çıktı. Aynı dönemde ödenemediği için takibe alınan kredi kartı alacakları yüzde 59,51 artarak 199,8 milyar liraya ulaştı. İhtiyaç kredilerindeki takipteki alacaklar da 116 milyar liradan 176,7 milyar liraya yükseldi. Böylece iki alanda takibe düşen toplam borç yaklaşık 376,5 milyar lirayı bulmuş oldu.
FİYATLAR ARTIYOR
Eylül ayında yıllık enflasyon yüzde 29,73'e gerileyerek uzun bir aradan sonra yüzde 30'un altına indi. Ancak bu düşüş, markette ve faturalarda fiyatların ucuzladığı anlamına gelmiyor. TÜİK'e göre son bir yılda gıda fiyatları yüzde 27,62, ulaştırma giderleri yüzde 35,10, konut, su, elektrik ve doğal gazı kapsayan harcamalar ise yüzde 39,99 arttı. Başka bir ifadeyle geçen yıl 10 bin liraya karşılanan bir konut ve enerji harcamasının maliyeti, aynı ürün ve hizmet sepeti için yaklaşık 14 bin liraya yükseldi.
GÜVEN GERİLİYOR
Ekonominin dikkat çeken bir başka çelişkisi ise alışveriş rakamlarında görülüyor. TÜİK'in ağustos verilerine göre perakende satış hacmi geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 10,1, bir önceki aya göre yüzde 1,4 arttı. Buna karşılık motorlu taşıtların satış ve onarımını kapsayan ticaret hacmi yıllık yüzde 11,2 azaldı. Toptan ticarette de yüzde 1,9 gerileme yaşandı.
2,7 MİLYON İŞSİZ
Vatandaşın geleceğe ilişkin kaygısını anlamak için iş gücü verileri de önem taşıyor. TÜİK'in ağustos araştırmasına göre Türkiye'de işsiz sayısı 2 milyon 740 bin, işsizlik oranı yüzde 7,8 oldu. Ancak gençlerde tablo daha ağır. 15-24 yaş grubunda işsizlik yüzde 13'e, genç kadınlarda ise yüzde 19,4'e ulaştı. Son tabloyu yorumlayan Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran ise tüketici güven endeksinin 100 puanın altında kalmasının kötümserliğe işaret ettiğini belirtirken, "Ekimde 84,8’e gerileyen endeksin iyimserlik sınırından uzaklaşması, gelecek 12 aya ilişkin ekonomik beklentilerde de bozulma yaşandığını gösteriyor. Enflasyon ve işsizlikteki gerilemeye rağmen yüksek geçim maliyetleri ile artan borç yükü haneler üzerindeki baskıyı sürdürüyor" dedi.
Yazarın Önceki Yazıları
Sınırlar 130 kat aşıldı, pestisit sorunu bitmek bilmiyor
22 Ekim 2026
Bilim insanı ortaya çıkardı, Türk toprağının milyarlık sırrı
22 Ekim 2026
İklim alarm veriyor, İstanbul'da tehlike geçmedi!
22 Ekim 2026
Mekke'den sonra Bedir! 57 milyar dolarlık askeri güç
22 Ekim 2026
Atina'da 12 mil hesabı! Dengeleri sarsan Akdeniz hamlesi
22 Ekim 2026
2
Mekke'den sonra Bedir! 57 milyar dolarlık askeri güç
3
Merkez Bankası faiz kararını açıkladı
4
İklim alarm veriyor, İstanbul'da tehlike geçmedi!
5
Atina'da 12 mil hesabı! Dengeleri sarsan Akdeniz hamlesi
6
Avrupa'da büyük isyan! Askerler sokağa iniyor
7
Sınırlar 130 kat aşıldı, pestisit sorunu bitmek bilmiyor
8
Sahada MİT'le başladı masada Dışişleri ile bitti
9
Kışla çağrısı yasaları artıyor, Avrupa zorunlu askerliğe doğru