Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası olarak da bilinen VIOP, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin Borsa İstanbul bünyesinde alım satımının gerçekleştirildiği bir piyasadır.
VIOP bünyesinde hisse senetleri, dövizler, endeksler gibi çeşitli finansal araçlar üzerine vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri işlem görebilir.
İşte Vadeli işlem ve opsiyon borsası ile ilgili merak edilen soruların yanıtları...VADELİ İŞLEM VE OPSİYON BORSASI (VİOP) NEDİR?Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (veya günümüzdeki adıyla Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası - VİOP), bugünden anlaşılan bir fiyatla gelecekteki bir tarihte varlık alım veya satımı yapılmasını sağlayan türev sözleşmelerin işlem gördüğü organize piyasadır.
Türkiye'de geçmişte İzmir merkezli bağımsız bir borsa (VOB) olarak kurulmuş, günümüzde ise Borsa İstanbul VİOP çatısı altında faaliyet göstermektedir.Borsa İstanbul eylül ayında yüzde 15'i aşan düşüş yaşadıEkonomiNE İŞE YARAR?VIOP'UN çalışma mantığı, vadeli işlem sözleşmeleri ve opsiyon sözleşmeleri üzerine dayanır.VIOP’ta vadeli işlem sözleşmeleri, gelecekte belirli bir tarihte, belirli bir fiyattan bir varlığı alma veya satma yükümlülüğü getiren sözleşmelerdir.Opsiyon sözleşmeleri ise, belirli bir tarihte veya belirli bir tarihe kadar, belirli bir fiyattan bir varlığı alma veya satma hakkı veren sözleşmelerdir.
Ancak, vadeli işlem sözleşmelerinin aksine zorunlu bir yükümlülük getirmezler.VIOP'ta hisse senetleri, dövizler, endeksler gibi çeşitli finansal araçlar üzerine vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri işlem görebilir.
Bu piyasa, yatırımcılara riskten korunma (hedging), spekülasyon ve arbitraj gibi çeşitli amaçlarla kullanılan bir finansal araç sağlar.
Ancak, VIOP'ta işlem yapmadan önce riskleri ve piyasa dinamiklerini anlamak önemlidir.VIOP'un açılımı, Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'dır.
Borsa İstanbul bünyesinde faaliyet gösteren organize bir piyasadır.AVANTAJ VE RİSKLERKaldıraç imkanı: Sözleşmenin değeri kadar yatırım yapmadan, önceden belirlenen oranda daha az bir bakiye yatırılarak (başlangıç teminatı) daha büyük pozisyonlar açılmasına imkan veriyor.- Çift Yönlü İşlem: VİOP işlemlerinde hem yükselen hem de düşen varlıklardan kazanç sağlamak mümkün.- Portföy Çeşitlendirme: VİOP, yelpazesindeki farklı dayanak varlıklar ile yatırımcıların ve portföy yöneticilerinin yatırımları çeşitlendirmesine ve riski dağıtmasına olanak sağlıyor.- Vergi Avantajı: VİOP işlemleri arasında pay ve pay endeksine dayalı sözleşmelerden elde edilen kazançlar için stopaj %0 olarak hesaplanıyor.
Pay ve pay endeksine dayalı olan sözleşmeler haricindeki sözleşmelerden elde edilen kazançlar için ise stopaj %10 olarak hesaplanıyor.
Vergilendirmedeki bu durum, yatırımcılar için büyük avantaj oluşturuyor.VİOP İşlemlerinin Dezavantajları- Kaldıraç sistemi: Düşük bakiyeler ile büyük pozisyonlar açmaya imkan verdiği için kayıp riskini de aynı oranda yükseltiyor.- Teminat yönetimi: Hesaptaki bakiyenin ürünün belirlenen teminat rakamının altına düşmemesi gerekiyor.
Düştüğü durumda pozisyonun devamının sağlanması için gerekli bakiyenin hesaba yatırılması gerekiyor.
Aksi halde belirli bir oranın altına gerileyen bakiye sonucu pozisyon otomatik olarak kapanıyor ve yatırımcı hedefine ulaşamadan başlangıç teminatını kaybedebiliyor.
Bu durumun önüne geçmek için hesapta belirlenen teminattan daha fazla nakit bulundurulması gerekiyor.- Likidite problemi: Dayanak varlıklar için her fiyattan likidite imkanı olmayabiliyor.
Bu sebeple pozisyon kapatmak ve işlemden kar elde etmek zorlaşabiliyor.VİOP NEDEN TAKİP EDİLİYOR?VİOP yalnızca yatırım amacıyla kullanılmıyor.
Yatırımcılar ve şirketler fiyat hareketlerine karşı risklerini azaltmak için de vadeli sözleşmelerden yararlanabiliyor.
Ayrıca VİOP'taki endeks kontratlarının hareketi, yatırımcıların Borsa İstanbul'un gelecekteki yönüne ilişkin beklentileri açısından takip ediliyor.
Ancak VİOP'un yükselmesi veya düşmesi, BIST'in aynı yönde hareket edeceğini garanti etmiyor.
Vadeli piyasa fiyatları beklentiler, küresel gelişmeler, faiz, döviz ve yatırımcı pozisyonları gibi birçok faktörden etkileniyor.