1908'DE HİZMETE GİRDİ İstanbul'un en tanınmış yapılarından Haydarpaşa Garı'nın restorasyonunda bu kez gözler binanın cephesine değil, zeminin metrelerce altına çevrildi.
1908'de hizmete giren tarihi garın orijinal projeleri üzerinde yapılan incelemeler, yapının temel sistemi hakkında çarpıcı bir tablo ortaya çıkardı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın açıklamasına göre Haydarpaşa Garı'nın ilk inşaatında temel altına yaklaşık 1000 ahşap kazık yerleştirildi.
Kazıkların uzunlukları 8 ile 21 metre, çapları ise 50 ile 90 santimetre arasında değişiyordu.
Bugün yapılan incelemelerde ise bu kazıklardan yalnızca 200'ü yerinde tespit edilebildi.
Yaklaşık 800 kazık artık mevcut değil.
Bakanlığın teknik değerlendirmesine göre bu durum, inşa tarihinden bugüne ahşap kazıkların yaklaşık yüzde 80'inin yok olduğunu gösteriyor.ALMAN MÜHENDİSLİĞİNİN BÜYÜK PROJESİ Haydarpaşa Garı'nın yapımına 1906'da başlandı ve yapı 1908'de hizmete girdi.
Gar, Alman mimarlar Otto Ritter ve Helmuth Cuno tarafından tasarlandı.
Yapının kum zemin üzerine ahşap kazıklarla oturtulduğu, dönemin mühendislik koşulları içinde zeminin taşıma sorununa karşı bu yöntemin kullanıldığı resmi ve akademik kaynaklarda yer alıyor.
Haydarpaşa'nın temel sistemi de dönemin mühendisliği açısından başlı başına dikkat çekici bir uygulamaydı.
2000 yılında yayımlanan bir akademik çalışmada da gar binasının 1100 adet, 21 metre uzunluğunda ve suya karşı izole edilmiş kazık üzerine oturtulduğu aktarılmıştı.800 KAZIĞA NE OLDU?
Bakanlığın son açıklaması, kazıkların yaklaşık yüzde 80'inin zaman içinde yok olduğunu ortaya koyuyor.
Ancak mevcut açıklamada 800 kazığın tek tek hangi nedenle ortadan kalktığına ilişkin ayrıntılı bir döküm bulunmuyor.
Söz konusu kazıklar sıradan yapı elemanları değildi.
Haydarpaşa'nın taşıyıcı sisteminin temel parçalarıydı.
Üstelik ahşabın su altında ve oksijensiz koşullarda uzun süre korunabilmesi nedeniyle ahşap kazıklar tarih boyunca farklı büyük yapılarda temel elemanı olarak kullanıldı.BUGÜN YENİ TEKNOLOJİ 1908'de yapı, kum zemin üzerindeki taşıma problemini çözmek için metrelerce uzunluktaki ahşap kazıklar üzerine oturtulmuştu.
2026'daki restorasyonda ise zeminin mevcut durumu jeoradar, sondaj, jeofizik ölçümler, laboratuvar testleri ve aletsel gözlem yöntemleriyle incelendi.
Ardından yeni zemin güçlendirme çalışmaları gerçekleştirildi.
Bakanlığın açıklamasına göre yapı çevresinde fore kazık, bina içerisinde ve dışında ise kompaksiyon enjeksiyonu ve polimer enjeksiyonu uygulamaları yapıldı.SORUN SADECE KAZIKLAR DEĞİL Restorasyon sırasında yapılan incelemeler Haydarpaşa'nın bulunduğu zeminde başka bir problemi daha ortaya çıkardı.
Sondajlar, arazi ve laboratuvar testleri, jeofizik ölçümler ve aletsel gözlemler sonucunda zeminin heterojen dolgu ve sıvılaşabilir kumdan oluştuğu belirlendi.
Bakanlığın açıklamasına göre olası sıvılaşma durumunda zeminde oturma ve yanal yayılma hareketleri meydana gelebilecek.