Ahmet Ümit’in 1996 yılında yayımlanan “Sis ve Gece” romanı İran’da “Karga” adıyla diziye uyarlandı.
Ahmet Ümit kendisinden izin alınmadığını açıklarken olay, bu tür durumlarla ilgili telif hukukunu da gündeme getirdi.
İran’ın Ankara Büyükelçiliği tarafından yayımlanan İranname dergisinde de dizinin romandan uyarlandığı ve hikâyenin İran tarihine ve toplumuna göre yeniden kurgulandığı belirtiliyor.
Dizinin İran’daki çevrim içi platformlarda yayımlandığı aktarılıyor.
Ancak Türkiye’de yürürlükte bulunan 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, eser sahibine mali ve manevi haklar tanıyor.ESER SAHİBİNİN İZNİ ŞARTKanunun 21. maddesine göre bir eseri işleyerek ondan yararlanma hakkı münhasıran eser sahibine ait.
Kültür ve Turizm Bakanlığı da romanın başka bir esere dönüştürülmesini, mali haklardan “işleme hakkı” kapsamında değerlendiriyor.
Dolayısıyla bir romanın senaryoya, filme veya diziye dönüştürülmesi, yalnızca eserden “esinlenme” olarak değerlendirilemeyecek ölçüde doğrudan bir uyarlama ise eser sahibinin işleme hakkını gündeme getiriyor.TAZMİNAT HAKKI DOĞABİLİREser sahibinin mali hakları yalnızca romanın basılmasıyla sınırlı değil.
İşleme, çoğaltma, yayma, temsil ve umuma iletim gibi farklı haklar ayrı ayrı korunuyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, bu hakların kullanılması için eser sahibinden veya hak sahibinden izin alınması gerektiğini açıkça belirtiyor.
Hak sahibinin izni olmaksızın eserin işlenmesi, çoğaltılması, yayımlanması veya umuma iletilmesi halinde FSEK kapsamında hukuk davaları ve koşulları oluşmuşsa ceza soruşturması da gündeme gelebiliyor.
Bakanlığın telif hakları konusunda yayımladığı bilgilendirmede, izinsiz işleme, çoğaltma, dağıtma ve yayımlama gibi fiillerin cezai yaptırıma konu olabileceği belirtiliyor.İRAN'DA YAPILMASININ SONUÇLARIFSEK, eser sahibine yalnızca ekonomik haklar tanımıyor; eserde değişiklik yapılmasını men etme yetkisini de manevi haklar arasında sayıyor.
Ancak dizinin Türkiye'de değil İran'da yayımlanması hukuki durumu karmaşıklaştırıyor.
Bu konudaki kaynaklara göre Türkiye'nin taraf olduğu Bern Sözleşmesi uluslararası telif korumasını sağlıyor.
İran ise Bern Sözleşmesi'ne taraf ülkeler arasında yer almıyor.
Bununla birlikte İran'ın kendi telif mevzuatında edebi eserler ve görsel-işitsel eserler koruma altında bulunuyor.