İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, bugüne kadar üç yılı aşkın süredir görevdeyken istikrarlı bir yönetim sergilemiş ve İtalyan halkının geniş desteğine sahip olduğu izlenimini vermişti. Ancak son günlerde yaşanan gelişmeler hükümetin temellerini sarstı. Geçtiğimiz pazartesi günü Meloni, tartışmalı yargı reformunun oylanacağı referandumu kaybetti. Reform karşıtı “hayır” oyları %53 ile galip geldi ve seçmenler Meloni’ye sırtını döndü.
Bu sonuç sonrası hükümetin geleceği belirsizliklerle dolu hale geldi. Meloni, yargıya karşı en sert tutumu temsil eden isimleri görevden alarak yük azaltmaya çalışırken, İtalyan kamuoyu bu yenilginin 2027’ye kadar sürecek yasama dönemini nasıl etkileyeceğini tartışıyor. Daha önce aşırı sağcı İtalya’nın Kardeşleri Partisi için açık görünen siyasi tablo, bu sonuçla birlikte muhalefet için beklenmedik bir fırsata dönüştü.
Barselona Özerk Üniversitesi’nde siyaset analisti ve tarih profesörü olan Steven Forti’ye göre Meloni bu yenilgiyle “ciddi şekilde zayıfladı”. Forti, bu durumun iki yönlü bir etkisi olduğunu belirtiyor: “İç politikada, yasama döneminin sonuna doğru nasıl bir strateji izleneceği ve erken seçim ihtimali tartışılmaya başlandı. Uluslararası düzeyde ise Meloni’nin Avrupa’daki güçlü lider imajı zarar gördü.”
Muhalefet için umut doğdu
Merkez sol Demokratik Parti (PD) liderliğindeki muhalefet, Meloni’nin yenilgisi sonrası seçim havasına girdi. Parti lideri Elly Schlein, “Artık görevimiz sağa karşı alternatif çoğunluğu siyasi çoğunluğa dönüştürmek” dedi ve Meloni hükümetinin “derin bir kriz” içinde olduğunu savundu.
Muhalefeti oluşturan merkez sol blok (PD ve Yeşiller-Sol İttifakı), 2027 seçimlerinde Meloni’ye karşı nasıl bir strateji izleyeceğini tartışıyor. Önceki seçimlerde birlikte hareket eden bu partiler 83 sandalye kazanırken, Meloni ve ortakları 241 sandalyeye ulaşmıştı. Schlein, yeni bir birlik ihtimaline olumlu bakıyor: “Bizi ayıranlardan çok birleştiren şey var.”
Ayrıca Giuseppe Conte liderliğindeki Beş Yıldız Hareketi’nin de bu ittifaka katılması gündemde. Parti, geçmişteki sistem karşıtı çizgisinden uzaklaşarak daha geniş bir muhalefet bloğunda yer almaya açık görünüyor. Conte, sosyal medyada yaptığı açıklamada Meloni için “zamanı doldu” ifadesini kullandı.
Referandum neden kaybedildi?
Referandumda seçmen katılımı %59’a yaklaşarak oldukça yüksek oldu. Reformun en dikkat çekici maddesi, Yüksek Yargı Kurulu üyelerinin kura yöntemiyle belirlenmesini öngörüyordu. Muhalefet ve birçok hukukçu bu düzenlemenin yargı bağımsızlığını zayıflatacağını savundu.
Forti’ye göre Meloni, Macaristan benzeri bir modele yönelerek yürütmenin gücünü artırmayı hedefliyordu. Bu reform aynı zamanda “Premierato” adı verilen ve parlamenter sistemi başkanlık sistemine yaklaştıracak daha büyük bir dönüşümün ilk adımı olarak görülüyordu.
Sandık çıkış anketlerine göre seçmenlerin %60’ı oylarını “Anayasa’yı korumak” amacıyla kullandı. Reform sadece kuzeydeki üç bölgede kabul gördü; ülkenin geri kalanında reddedildi.
Hükümet içinde istifalar
Meloni, yenilginin ardından hükümet içinde temizlik sürecine başladı. İlk olarak Adalet Bakanlığı Müsteşarı Andrea Delmastro görevden alındı. Delmastro, bir mahkûma ait gizli bilgileri sızdırdığı gerekçesiyle suçlu bulunmuştu ve ayrıca bir mafya bağlantılı isimle ortak şirket kurduğu ortaya çıkmıştı.
Ardından Adalet Bakanlığı Kabine Başkanı Giusi Bartolozzi görevden alındı. Bartolozzi, 2025 yılında bir Libyalı suçlunun serbest bırakılmasıyla ilgili soruşturma geçirmişti.
En dikkat çekici gelişme ise Turizm Bakanı Daniela Santanchè’nin istifası oldu. Hakkındaki mali usulsüzlük iddiaları nedeniyle baskı altında olan Santanchè, başlangıçta dirense de hem parti içi hem muhalefet baskısıyla görevini bıraktı. Cumhurbaşkanı Sergio Mattarella, istifayı kabul ederek bakanlık görevini geçici olarak Meloni’ye devretti.
Koalisyon ortakları da etkilendi
Siyasi deprem, koalisyon ortağı Forza Italia’yı da sarstı. Partinin Senato grup başkanı Maurizio Gasparri görevden alındı. Bu karar, partinin 20 senatöründen 14’ünün talebiyle alındı.
İtalyan basını, referandum sonucunu Forza Italia için de “hayal kırıklığı” olarak değerlendiriyor. Çünkü partiye ait bölgelerde bile “hayır” oyları galip geldi. Berlusconi ailesi de sonuçların ardından “acil değişim” çağrısı yaptı.