Emre Öztürk
ABD
İran
İran Savaşı
Brent petrol
ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından yükselen petrol fiyatları, küresel enerji şirketlerine üç ayda 93 milyar doları aşan kar sağladı. Yayınlanan verilere göre sekiz petrol devi dakikada yaklaşık 700 bin dolar kazanırken, iklim krizi derinleşti, enerji faturaları arttı ve savaşın ekonomik yükünü yine halklar üstlendi. Uzmanlar, savaşın kazananının bir kez daha küresel şirketler olduğunu vurguluyor.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından küresel enerji piyasalarında yaşanan sert dalgalanmalar, dünyanın en büyük petrol şirketlerine tarihi bir gelir kapısı açtı. İngiltere merkezli finansal veri şirketi London Stock Exchange Group (LSEG) ve ABD merkezli enerji ve finans analiz firması S&P Global Inc. verilerine göre Saudi Aramco, ExxonMobil, Chevron, Shell, BP, TotalEnergies, Equinor ve Eni yalnızca Nisan-Haziran döneminde toplam 93 milyar doların üzerinde net kar elde etti. Petrol fiyatlarının savaş nedeniyle 126 doların üzerine çıkmasıyla enerji tekellerinin gelirleri katlanırken, milyonlarca insan ise yüksek enerji maliyetleri ve iklim krizinin sonuçlarıyla karşı karşıya kaldı.
DAKİKADA 700 BİN DOLAR
Yayımlanan veri ve istatistiklere göre sekiz büyük şirket savaşın son 3 ayında dakikada yaklaşık 700 bin dolar kar elde etti. Aynı dönemde şirketlerin toplam piyasa değeri de yaklaşık 600 milyar dolar artarak 3 trilyon doların üzerine çıktı. Özellikle Chevron'un karı geçen yılın aynı dönemine göre beş kat artarak 12,2 milyar dolara, ExxonMobil'in karı ise iki katına çıkarak 14,5 milyar dolara yükseldi. Shell son yılların en yüksek ikinci çeyrek kazancını açıklarken, BP de Ukrayna savaşının ilk yılından bu yana en yüksek çeyrek gelirine ulaştı. Uluslararası sivil toplum kuruluşu Global Witness ise enerji devlerinin "insanlığın acısından para kazandığını" belirtiyor.
PETROL SAVAŞLARININ UZUN TARİHİ
Enerji kaynakları onlarca yıldır uluslararası güç mücadelelerinin merkezinde yer alıyor. 1991 Körfez Savaşı, 2003 Irak'ın işgali, 2011 Libya müdahalesi ve son olarak İran çevresinde tırmanan gerilim, petrol piyasalarını doğrudan etkileyen başlıca krizler arasında yer alıyor. Özellikle Irak'ın ABD tarafından işgal edilmesinin ardından petrol gelirleri ve enerji altyapısı üzerindeki uluslararası rekabet uzun yıllar tartışma konusu olurken, Orta Doğu'da yaşanan her büyük askeri müdahale ve krizde petrol fiyatlarında sert dalgalanmalar yaşandı. Küresel enerji piyasalarında oluşan her fiyat şoku ise büyük petrol şirketlerinin bilançosuna rekor gelir olarak yansıdı.
ŞİRKETLER İKLİM KRİZİNİ KÖRÜKLÜYOR
Kazanç rekorları açıklayan enerji şirketlerine ait tesisler aynı zamanda dünyanın en büyük karbon salımı kaynakları arasında yer alıyor. Carbon Majors veri tabanına göre sırasıyla Saudi Aramco, Chevron, ExxonMobil, Shell ve BP “tarih boyunca en fazla karbon emisyonundan sorumlu şirketlerin” başında geliyorlar. Yayımlanan bilimsel çalışmalarda sıklıkla büyük fosil yakıt şirketlerinin emisyonlarıyla ölümcül sıcak hava dalgaları arasında doğrudan bağlantı da kuruluyor.
YEŞİL ENERJİDEN VAZGEÇİYORLAR
Yayımlanan çevre ve bilim raporlarına karşın birçok büyük enerji şirketi son yıllarda yenilenebilir enerji yatırımlarını azaltırken yeniden petrol ve doğal gaz projelerine ağırlık verdi. BP'nin enerji dönüşümü bütçesini 5 milyar dolardan yaklaşık 1,5-2 milyar dolar seviyesine düşürmesi ve birçok yenilenebilir enerji yatırımını satışa çıkarması bu dönüşümün en dikkat çekici örnekleri arasında gösteriliyor.
İNSAN VE ÇEVRE İÇİN KULLANILSIN ÖNERİSİ
Friends of the Earth ve Global Witness gibi çevre örgütleri, küresel yakıt şirketlerinin elde ettiği olağanüstü savaş karlarının iklim kriziyle mücadele, yenilenebilir enerji yatırımları ve afetlerden etkilenen toplumların yeniden inşası için kullanılmasını talep ediyor.
[email protected]
Yazarın Önceki Yazıları
Türkiye'nin sıcaklık haritası
05 Ağustos 2026
Londra'yı karıştıran yazışma, yeni Başbakan’ın başı ağrıyacak
02 Ağustos 2026
Hindistan’da tarihsel çalışma
31 Temmuz 2026
Batı Şeria'da kanlı işgal başladı.
30 Temmuz 2026
Arjantin'de tepki giderek büyüyor
29 Temmuz 2026
2
Trump son anda fren yaptı
3
Türkiye'nin sıcaklık haritası
4
Fox News'de İran çatlağı! Kendi ekranında bile isyan sesleri
5
Fiyat artışı maaşı geçti, enflasyon düştü hayat pahalılaştı!
6
Beyaz Saray'da 'savaş' kavgası
7
Virüsün izinde istihbarat çatlağı
8
Sinema geri dönüyor ama bıraktığımız haliyle değil
9
Pestisit karnesi hep kötü!
10
Emekçinin maaşı eriyor, evdeki hesap çarşıya uymuyor