Ekonomik sıkıntılar nedeniyle 2,5 milyondan fazla genç ve nitelikli kişi Doğu’dan Batı’ya kaçınca, DDR yönetimi 12 Ağustos 1961’de sınırı kapatma kararı aldı. İlk etapta dikenli teller çekildi, ancak bu da göçleri durduramayınca 17 Ağustos gecesi 3,6 metre yüksekliğinde Berlin Duvarı örülmeye başlandı. Kentin ortasından geçen ve yaklaşık 155 kilometre uzunluğa ulaşan bu yapı, Soğuk Savaş’ın en çarpıcı sembolü hâline geldi.
GÖZETLEME KULELERİ, ASKERLER VE KATI YASAKLAR
Zamanla çevresi güçlendirilen duvarın etrafına 302 gözetleme kulesi yerleştirildi, 11 binden fazla asker görevlendirildi. Doğu Almanya’dan Batı’ya geçiş yalnızca çok sınırlı istisnalarla mümkündü ve buna teşebbüs etmek suç sayılıyordu. Duvarı aşmaya çalışırken hayatını kaybedenlerin sayısı resmi kayıtlarda 136 olarak geçse de gerçek rakamın daha yüksek olduğu ifade ediliyor.
1989’DA DEĞİŞİMİN KAPILARINI AÇAN SÜREÇ
Mihail Gorbaçov’un Sovyetler Birliği’nde başlattığı Glasnost ve Perestroyka rüzgârı, Doğu Almanya’yı da etkisi altına aldı. Halk, 1989 yazından itibaren özgürlük talebiyle sokaklara çıkarken binlerce kişi Macaristan ve Çekoslovakya üzerinden Batı’ya kaçmaya başladı. Leipzig, Berlin ve birçok şehirde “Biz halkız” sloganlarıyla büyük gösteriler düzenlendi.
SCHABOWSKİ’NİN “HEMEN” AÇIKLAMASI VE TARİHİ GECE
SED Sözcüsü Günter Schabowski’nin 9 Kasım 1989’da yaptığı ve seyahat özgürlüğünün “ivedilikle” yürürlüğe gireceğini söyleyen açıklaması tarihin akışını değiştirdi. Haber kısa sürede yayıldı, binlerce kişi geçiş kapılarına koştu. Berlinliler duvara çıkıp parçalamaya başladı; Doğu ve Batı tarafı yıllar sonra birbirine kavuştu. 28 yıl boyunca ayakta kalan Berlin Duvarı o gece fiilen çöktü ve Soğuk Savaş’ın sona erdiğini ilan etti.
BERLİNLİLERİN ANILARINDA YAŞAYAN DUVAR
AA muhabirine konuşan Alman vatandaşları, duvar yıkılsa da hatıralarının silinmediğini anlatıyor.
Batı Berlin’de büyüyen Petra Lütz, çocukluğunda evlerinin yüksek katından sınırdaki ışıkları gördüğünü belirterek “Bir gecede duvar yok olmuştu. Berlin yeniden bütün olmuştu.” diyor. Doğu Berlin’deki akrabalarına yaptıkları ziyaretlerde gördüğü yoksunluğu da hâlâ unutmadığını ifade ediyor.
Stuttgart’tan Berlin’e gelen Roland Henkel ise yıkılışı televizyondan büyük bir şaşkınlıkla öğrendiğini söylüyor. ABD’de öğrenci olan Klaus Böde de o anı “Dünyayı sarsan bir gelişmeydi.” sözleriyle anlatıyor.
DOĞULULARA YÖNELİK AYRIMCILIK TEPKİ ÇEKİYOR
Petra Lütz, hâlen bazı grupların Doğu Almanyalılara “Ossi” diyerek küçümseyici tavırlar sergilemesinden rahatsız olduğunu dile getiriyor. Bu yaklaşımın açık bir ayrımcılık olduğunu belirten Lütz, “Hepimiz Alman’ız.” ifadelerini kullanıyor.
BİRLEŞME TAMAMLANDI MI?
Roland Henkel ise Almanya’nın birleşmesinin bugünün kuşaklarında bile önemli ölçüde başarıldığını düşünüyor. Kültürel farklılıkların tarihsel süreçten kaynaklandığını belirten Henkel, “Son 30-40 yıl doğru yönde ilerlediğimizi gösterdi.” değerlendirmesinde bulunuyor.